تحلیل تطبیقی مکان های یادگیری غیر کلاسی در نظام آموزش رسمی ایران و ژاپن

در دهه های اخیر، رویکردهای نوین آموزشی بر این نکته تاکید داشته اند که یادگیری فرایندی چندبعدی است که صرفا در فضای رسمی کلاس درس شکل نمی گیرد، بلکه در تعامل با محیط های متنوع اجتماعی، فرهنگی و تجربی توسعه می یابد (OECD, ۲۰۱۹)؛ .(UNESCO, ۲۰۲۱) در این چارچوب، «مکان های یادگیری غیرکلاسی» به عنوان فضاهایی خارج از ساختار سنتی کلاس، نقش مکمل و گاه تعیین کننده ای در تعمیق یادگیری، تقویت مهارت های اجتماعی و پرورش شایستگی های قرن بیست ویکم ایفا می کنند .(Falk & Dierking, ۲۰۱۸) پژوهش حاضر با هدف تحلیل تطبیقی مکان های یادگیری غیرکلاسی در نظام آموزش رسمی ایران و ژاپن انجام شده است. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر تحلیل تطبیقی با استفاده از الگوی چهارمرحله ای بردی است. .(Bray, Adamson, & Mason, ۲۰۱۴)داده ها از طریق تحلیل اسناد رسمی آموزشی، گزارش های سیاستی و مطالعات علمی مرتبط با دو کشور گردآوری و تحلیل شده اند. یافته ها نشان می دهد که در ژاپن، مکان های یادگیری غیرکلاسی نظیر فعالیت های باشگاهی مدرسه ای (Bukatsu)، اردوهای تربیتی، موزه های آموزشی و کتابخانه های فعال مدرسه ای به صورت نظام مند در سیاست های رسمی ادغام شده اند . (Lewis, ۲۰۱۱) ؛ .(Cave, ۲۰۰۷)در مقابل، در ایران این فضاها عمدتا به صورت فوق برنامه های مقطعی و وابسته به امکانات اجرایی مدارس عمل می کنند و از انسجام سیاستی کمتری برخوردارند (وزارت آموزش و پرورش، ۱۳۹۹). تحلیل تطبیقی نشان می دهد تفاوت بنیادین دو کشور در میزان نهادینه سازی، پیوند با برنامه درسی رسمی و حمایت سیاستی از این فضاهاست. بر این اساس، طراحی چارچوبی منسجم برای ادغام ساختاری مکان های یادگیری غیرکلاسی در نظام آموزشی ایران پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

آموزش تطبیقی ، یادگیری غیرکلاسی ، فعالیت های فوق برنامه ، نظام آموزش رسمی ایران ، نظام آموزشی ژاپن