مروری بر عوامل فردی و بین فردی مرتبط با استفاده افراطی از شبکه های اجتماعی در نوجوانان

استفاده گسترده از شبکه های اجتماعی در میان نوجوانان، این محیط ها را به بخش مهمی از زندگی روزمره و تعاملات اجتماعی آنان تبدیل کرده است. در کنار کارکردهای ارتباطی و اجتماعی شبکه های اجتماعی، استفاده افراطی یا مسئله دار از این محیط ها می تواند با پیامدهای نامطلوب روان شناختی، هیجانی و اجتماعی همراه باشد. ازاین رو، شناسایی عوامل مرتبط با شکل گیری و تداوم این الگوی استفاده، به ویژه در دوره نوجوانی، اهمیت دارد. مقاله حاضر با رویکرد مرور روایتی به بررسی عوامل فردی و بین فردی مرتبط با استفاده افراطی از شبکه های اجتماعی در نوجوانان می پردازد. در این راستا، مطالعات فارسی و انگلیسی مرتبط با موضوع بررسی و یافته های آن ها در محورهای فردی، هیجانی، شناختی و بین فردی جمع بندی شد. مرور مطالعات نشان داد که در سطح فردی، عواملی مانند اضطراب اجتماعی، ویژگی های شخصیتی، افسردگی، دشواری در تنظیم هیجان، عزت نفس، خودکنترلی و ترس از دست دادن با استفاده افراطی یا مسئله دار از شبکه های اجتماعی ارتباط دارند. در سطح بین فردی نیز سبک های دلبستگی، کیفیت روابط خانوادگی، حمایت اجتماعی، روابط با همسالان و پذیرش اجتماعی از جمله عوامل مرتبط با این الگو بودند. همچنین، یافته ها نشان دادند که عواملی مانند ترس از دست دادن و مقایسه اجتماعی آنلاین می توانند با تقویت نگرانی درباره پذیرش اجتماعی، توجه به فعالیت دیگران و نیاز به حضور مداوم در فضای مجازی، در تداوم استفاده مسئله دار نقش داشته باشند. در مجموع، شواهد موجود نشان می دهد که استفاده افراطی از شبکه های اجتماعی در نوجوانان پدیده ای چندعاملی است که در تعامل میان ویژگی های روان شناختی، فرایندهای هیجانی و شناختی و کیفیت روابط بین فردی شکل می گیرد. بر این اساس، توجه به این عوامل در کنار میزان استفاده از شبکه های اجتماعی می تواند به شناخت بهتر این پدیده و طراحی رویکردهای پیشگیرانه و مداخله ای متناسب با نیازهای نوجوانان کمک کند.

کلیدواژه ها:

استفاده افراطی از شبکه های اجتماعی ، نوجوانان ، اضطراب اجتماعی ، سبک های دلبستگی ، عوامل فردی ، عوامل بین فردی ، استفاده مسئله دار از شبکه های اجتماعی