خودکارآمدی چیست و یادگیرندگان خودکارآمد چگونه یادگیرندگانی هستند؟

خودکارآمدی به عنوان باور فرد نسبت به توانایی های خود برای سازماندهی و اجرای موفقیت آمیز اعمال مورد نیاز برای دستیابی به اهداف، یکی از تاثیرگذارترین سازه های انگیزشی و شناختی در روانشناسی تربیتی معاصر به شمار می رود. این مقاله با هدف تبیین مفهوم خودکارآمدی بر اساس نظریه شناختی‑اجتماعی بندورا (۱۹۹۷) و بسط های بعدی آن توسط اندیشمندانی چون زیمرمن (۲۰۰۰)، شانک و دی بندتو (۲۰۲۰)، پاجارس (۱۹۹۶) و شوارتزر (۱۹۹۹) نگاشته شده است. روش پژوهش، مروری نظامند بر منابع معتبر داخلی و خارجی در بازه زمانی ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۵ است که با استفاده از پایگاه های علمی معتبر گردآوری و به شیوه تحلیل محتوای کیفی بررسی شده اند. یافته ها نشان می دهند که خودکارآمدی از چهار منبع اصلی تجارب اجرایی موفق، تجارب جانشینی، ترغیب کلامی و حالات فیزیولوژیک نشات می گیرد و یادگیرندگان خودکارآمد با ویژگی هایی چون استفاده موثر از راهبردهای یادگیری عمیق، به کارگیری نظام مند راهبردهای فراشناختی، پشتکار بالا در مواجهه با چالش های تحصیلی، واکنش پذیری مثبت به بازخورد، خودتنظیمی قوی، و تاب آوری تحصیلی بالا شناسایی می شوند. همچنین، خودکارآمدی در چرخه ای فضیلت مند با موفقیت تحصیلی رابطه متقابل دارد. در پایان، پیامدهای تربیتی یافته ها برای طراحی مداخلات آموزشی و تقویت خودکارآمدی یادگیرندگان مورد بحث قرار می گیرد.

کلیدواژه ها:

خودکارآمدی ، یادگیرندگان خودکارآمد ، راهبردهای یادگیری ، فراشناخت ، خودتنظیمی ، نظریه شناختی‑اجتماعی