حسابرسی پیشرفته؛ رویکردهای نوین در ارزیابی ریسک، شواهد حسابرسی و استفاده از فناوری های تحلیلی

حسابرسی در دهههای اخیر از یک فرایند عمدتا نمونهمحور و مبتنی بر آزمونهای سنتی به سمت رویکردی ریسکمحور، دادهمحور، مستمر و فناورانه حرکت کرده است. افزایش حجم معاملات، پیچیدگی زنجیرههای تامین، گسترش سامانههای اطلاعاتی، ظهور رایانش ابری، کلانداده، هوش مصنوعی و یادگیری ماشین، ماهیت شواهد حسابرسی و شیوه ارزیابی ریسک را دگرگون ساخته است. هدف این مقاله بررسی رویکردهای نوین در حسابرسی پیشرفته با تمرکز بر سه محور اصلی یعنی ارزیابی ریسک، شواهد حسابرسی و فناوریهای تحلیلی است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی تحلیلی و با استفاده از مطالعات کتابخانهای و مرور ادبیات حرفهای و علمی انجام شده است. یافتهها نشان میدهد که حسابرسی پیشرفته زمانی میتواند به بهبود کیفیت حسابرسی منجر شود که فناوری در خدمت قضاوت حرفهای قرار گیرد، نه جایگزین آن. تحلیل دادهها میتواند پوشش آزمونها را افزایش دهد، الگوهای غیرعادی را شناسایی کند، ارتباط میان حسابها و معاملات را آشکار سازد و منابع حسابرس را به سمت حوزههای پرریسک هدایت کند. در عین حال، استفاده از فناوری با چالشهایی مانند کیفیت داده، قابلیت اتکا، امنیت اطلاعات، سوگیری الگوریتمی، تفسیرپذیری مدلها، استقلال حسابرس و کمبود مهارتهای تخصصی همراه است. استاندارد ISA ۳۱۵ (Revised ۲۰۱۹) نیز بر تقویت شناخت واحد مورد رسیدگی، محیط فناوری اطلاعات و ارزیابی منسجمتر خطر تحریف بااهمیت تاکید دارد. تحولات اخیر IAASB نیز نشان میدهد که شواهد و پاسخهای حسابرس در حال بازنگری متناسب با محیط فناورانه هستند. نتیجه کلی مقاله آن است که آینده حسابرسی نه حذف حسابرس، بلکه شکلگیری حسابرس دادهمحور و برخوردار از توانایی ترکیب دانش حسابداری، حسابرسی، فناوری اطلاعات و تحلیل داده است.