بررسی نقش حسابداری، ذی حسابی و حسابرسی در شفافیت مالی و سلامت نظام اداری

شفافیت مالی و سلامت نظام اداری از الزامات پاسخگویی در سازمانهای عمومی و خصوصی اند. کیفیت اطلاعات حسابداری، اجرای درست وظایف ذی حسابی و استقلال و اثربخشی حسابرسی، سه سازوکار مکمل برای ثبت قابل اتکای رویدادها، رعایت قوانین، پیشگیری از خطا و تقویت اعتماد ذینفعان به شمار می روند. مقاله حاضر با هدف تبیین رابطه مفهومی میان حسابداری، ذیحسابی و حسابرسی و بررسی نقش آنها در شفافیت مالی و سلامت اداری تدوین شده است. روش پژوهش، توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسنادی منابع حرفهای، چارچوبهای بین المللی و مقررات عمومی مرتبط است. ابتدا مفاهیم و مرز مسئولیت های سه حوزه تشریح می شود؛ سپس ارتباط آنها با کنترل داخلی، پاسخگویی، مدیریت ریسک، کشف و پیشگیری از تخلف، کیفیت گزارشگری و تصمیم گیری بررسی میگردد. چارچوب مفهومی گزارشگری مالی IFRS (نسخه بازنگری شده ۲۰۱۸)، چارچوب کنترل داخلی COSO (۲۰۱۳) و راهنمای IAASB در نسخه ۲۰۲۳–۲۰۲۴ بهعنوان منابع بینالمللی مرجع معرفی شدهاند؛ با این تاکید که جایگزین مقررات و استانداردهای لازم الاجرای ایران نیستند. یافته های تحلیلی نشان می دهد اثربخشی این سه سازوکار وابسته به تفکیک وظایف، کیفیت داده ها، استقلال حسابرس، حمایت مدیریت ارشد، سامانه های اطلاعاتی قابل ردیابی و پیگیری واقعی پیشنهادهای اصلاحی است. مقاله در پایان، پیشنهادهایی برای تقویت ساختارهای نظارتی، توسعه شایستگی حرفهای، ارتقای گزارشگری و استفاده مسئولانه از فناوری ارائه می کند.