نقش زبان گزارشگری تجاری توسعه پذیر (XBRL) در تحول حسابداری

افزایش روزافزون حجم داده های مالی و ناتوانی قالب های سنتی گزارشگری از پاسخگویی به نیازهای تحلیل گران، سرمایه گذاران و نهادهای ناظر، جست وجوی سازوکارهایی را ضروری ساخته که گزارش های مالی را برای پردازش ماشینی «خوانا» کند. پژوهش حاضر با روش توصیفی–تحلیلی و با اتکا به منابع کتابخانه ای و اسناد مرجع، به بررسی نقش زبان گزارشگری تجاری توسعه پذیر (XBRL) در تحول فرایندهای حسابداری می پردازد. یافته ها نشان می دهد XBRL به واسطه برچسب گذاری استاندارد هر قلم اطلاعاتی، امکان مقایسه پذیری میان شرکت ها، دوره های مالی و کشورهای مختلف را فراهم می کند، هزینه های جمع آوری و پردازش اطلاعات را کاهش می دهد، شفافیت شرکت ها را افزایش می دهد و برای نهادهای ناظر و سازمان های مالیاتی امکان نظارت موثرتر ایجاد می کند (XBRL International). تجربه اجباری شدن این فناوری در کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا از سال ۲۰۰۹ (Dorsey & Whitney، ۲۰۰۹) و شواهد پژوهشی داخلی درباره پذیرش آن در سازمان امور مالیاتی کشور (ابوحمزه و همکاران، ۱۳۹۹) (فصل نامه مطالعات حسابداری و حسابرسی)، ظرفیت بالای این زبان برای نظام گزارشگری ایران را تایید می کند؛ هرچند موانعی چون پیچیدگی طبقه بندی ها، هزینه های پیاده سازی و کمبود مهارت تخصصی همچنان پیش رو است. در پایان، چارچوبی مرحله ای برای به کارگیری XBRL در بستر گزارشگری مالی ایران پیشنهاد شده است.