فرسودگی تحصیلی: عوامل موثر، پیامدها و راهکارهای مداخله ای با رویکردی میان رشته ای؛ یک مرور نظام مند

فرسودگی تحصیلی یکی از مهم ترین متغیرهای انگیزشی موثر بر عملکرد و ادامه تحصیل دانشجویان است و شواهد پژوهشی نشان می دهد دانشجویان رشته های فنی و مهندسی، به دلیل ماهیت فشرده و کاربردی دروس، بیش از دانشجویان بسیاری از رشته های دیگر در معرض این پدیده قرار دارند. بااین حال، مطالعه ای که هم زمان عوامل فردی، آموزشی و اجتماعی موثر بر فرسودگی تحصیلی دانشجویان مهندسی را با پیامدهای آن و راهکارهای مداخله ای مبتنی بر ذهن آگاهی در قالب یک چارچوب میان رشته ای یکپارچه تبیین کند، همچنان محدود است. هدف پژوهش حاضر، مرور نظام مند شواهد پژوهشی داخلی و خارجی منتشرشده در بازه ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۶ درباره عوامل، پیامدها و راهکارهای مداخله ای فرسودگی تحصیلی در دانشجویان مهندسی است. برای این منظور، با پیروی از بیانیه PRISMA نسخه ۲۰۲۰، پایگاه های علمی معتبر بین المللی و پایگاه های علمی فارسی جست وجو و شواهد به دست آمده در قالب جدول مرور نظام مند دسته بندی شدند. یافته ها نشان می دهد فرسودگی تحصیلی دانشجویان مهندسی از تعامل عوامل فردی (مانند کمال گرایی افراطی و ضعف خودتنظیمی)، عوامل آموزشی (حجم بالای دروس و ارزشیابی امتحان محور) و عوامل اجتماعی (فشار مالی و ضعف حمایت اجتماعی) ناشی می شود و پیامدهای فردی، تحصیلی و حرفه ای قابل توجهی از جمله افزایش قصد انصراف از تحصیل به همراه دارد. شواهد موجود همچنین اثربخشی راهکارهای مداخله ای مبتنی بر ذهن آگاهی را در کاهش فرسودگی تحصیلی تایید می کنند. بر پایه این یافته ها، یک مدل عوامل، یک مدل پیامدها و یک مدل راهکارهای مداخله ای مبتنی بر ذهن آگاهی ارائه شده است. نوآوری اصلی این مقاله، طراحی یک بسته مداخله ای ترکیبی برای کاهش فرسودگی تحصیلی در دانشکده های فنی و مهندسی است. یافته های این مرور می تواند مبنای طراحی پژوهش های تجربی آمیخته آتی و برنامه های حمایتی دانشگاهی قرار گیرد.