یادگیری معکوس و واقعیت افزوده چگونه به آموزش مفاهیم دشوار کمک می کنند؟ یک مطالعه مروری

درک مفاهیم انتزاعی در آموزش مهندسی همواره یکی از چالش های اصلی دانشجویان بوده و پژوهشگران به طور فزاینده ای به ترکیب رویکردهای آموزشی نوین برای غلبه بر این چالش توجه کرده اند. یادگیری معکوس با انتقال محتوای نظری به خارج از کلاس و واقعیت افزوده با تجسم بصری و تعاملی مفاهیم دشوار، هر یک به طور جداگانه اثربخشی خود را نشان داده اند، اما پیشینه پژوهشی محدودی به تلفیق نظام مند این دو رویکرد برای آموزش مفاهیم انتزاعی مهندسی، به ویژه در بافت آموزش مهندسی ایران، پرداخته است. هدف پژوهش حاضر، مرور نظام مند شواهد پژوهشی داخلی و خارجی منتشرشده در بازه ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۶ درباره تلفیق یادگیری معکوس و واقعیت افزوده در آموزش مهندسی و تدوین یک الگوی مفهومی تلفیقی برای آموزش مفاهیم انتزاعی است. برای این منظور، پیشینه پژوهشی مرتبط با رویکرد مطالعات ترکیبی تحلیل شد و شواهد به دست آمده در قالب جدول مرور نظام مند دسته بندی شدند. یافته ها نشان می دهد ترکیب یادگیری معکوس و واقعیت افزوده می تواند به بهبود درک مفهومی، افزایش انگیزه و تقویت یادگیری فعال دانشجویان مهندسی منجر شود. بر پایه این یافته ها، یک الگوی مفهومی اولیه، یک الگوی نهایی پیشنهادی همراه با پروتکل پیشنهادی اعتبارسنجی محتوایی (روش دلفی و شاخص های روایی محتوایی لاوشه) و پایایی، و یک نمودار اجرایی برای به کارگیری این الگو در کلاس درس ارائه شده است. نوآوری اصلی این مقاله، ارائه یک الگوی عملیاتی با قابلیت پیاده سازی در درس های مهندسی ایران است. یافته های این مرور می تواند مبنای طراحی پژوهش های تجربی آتی برای اعتبارسنجی میدانی این الگو قرار گیرد.