نقش اسلام در حسابداری و ذیحسابی: مبانی ارزشی، کارکردهای حرفه ای و چارچوب اجرایی

حسابداری و ذیحسابی فقط مجموعه ای از فنون ثبت و کنترل ارقام نیستند؛ آن ها بر اعتماد عمومی، حقوق ذی نفعان و چگونگی صیانت از منابع اثر می گذارند. این مقاله نقش آموزه های اسلامی را در صورت بندی مسئولیت حسابدار و ذیحساب بررسی می کند و می پرسد این آموزه ها چگونه می توانند به شفافیت، عدالت در ثبت و گزارشگری، و پاسخ گویی درباره منابع عمومی معنا و جهت بدهند. روش پژوهش، اسنادی و تحلیلی است و به جای آزمون تجربی، دلالت های حرفه ای دو آیه از سوره بقره و مواد مرتبط قانون محاسبات عمومی کشور را تفسیر می کند. آیه ۲۸۲ بر مکتوب کردن دیون مدت دار، نگارش عادلانه، پرهیز از کاستن حق و کاهش تردید تاکید دارد؛ آیه ۲۸۳ نیز ادای امانت و پنهان نکردن شهادت را برجسته می سازد. در سطح حقوق موضوعه ایران، ماده ۳۱ قانون محاسبات عمومی، نظارت بر امور مالی، نگهداری اسناد و حساب اموال دولتی را در شمار وظایف ذیحساب قرار می دهد. تحلیل نشان می دهد که این اصول می توانند پشتوانه اخلاقی و تفسیری برای کیفیت حسابداری باشند، اما جایگزین استانداردهای فنی، قوانین لازم الاجرا یا ارزیابی تجربی نیستند. مقاله در پایان چارچوبی اجرایی پیشنهاد می کند که اصول اخلاقی را به کنترل های مستند، گزارشگری قابل ردیابی، مدیریت تعارض منافع و آموزش حرفه ای پیوند می دهد.