بررسی جایگاه تجربه های غیررسمی مدرسه در شکل گیری فلسفه شخصی تدریس معلمان

فلسفه شخصی تدریس معلمان صرفا محصول آموخته های رسمی دانشگاهی، دوره های ضمن خدمت یا مطالعه نظریه های تربیتی نیست، بلکه در بستر مجموعه ای از تجربه های آشکار و پنهان شکل می گیرد که بخش قابل توجهی از آنها در حاشیه ساختار رسمی مدرسه رخ می دهند. تجربه های غیررسمی مدرسه شامل مشاهده شیوه رفتار معلمان، تعامل با همکاران، گفت وگوهای روزمره، مواجهه با موقعیت های پیش بینی نشده کلاس، مشارکت در فعالیت های جمعی، دریافت بازخوردهای غیررسمی، تجربه موفقیت و شکست، مشاهده سبک مدیریت مدرسه و حتی مواجهه با تعارض ها و تناقض های سازمانی است. این تجربه ها اگرچه معمولا در برنامه رسمی توسعه حرفه ای ثبت نمی شوند، در شکل دهی به برداشت معلم از چیستی تدریس، ماهیت یادگیری، نقش دانش آموز، حدود اقتدار معلم و معنای حرفه معلمی نقش مهمی دارند.مقاله حاضر با رویکرد مروری تحلیلی و با اتکا بر منابع علمی فارسی و انگلیسی، جایگاه تجربه های غیررسمی مدرسه را در شکل گیری فلسفه شخصی تدریس معلمان بررسی می کند. در این تحلیل، فلسفه شخصی تدریس به عنوان مجموعه ای پویا از باورها، ارزش ها، تفسیرهای حرفه ای، دانش عملی و اصول تصمیم گیری معلم در نظر گرفته شده است که در تعامل میان تجربه، تامل و زمینه اجتماعی مدرسه تحول می یابد. تحلیل منابع نشان می دهد تجربه های غیررسمی نه صرفا مکمل آموزش رسمی، بلکه یکی از بسترهای اصلی تولید معنا برای معلم هستند. معلم از خلال مشاهده و مشارکت در زندگی واقعی مدرسه، میان آنچه در متون دانشگاهی آموخته و آنچه در موقعیت واقعی امکان اجرا دارد ارتباط برقرار می کند. در این فرایند، برخی تجربه ها به الگویی برای تکرار، برخی به الگویی برای اجتناب و برخی دیگر به محرکی برای بازاندیشی تبدیل می شوند.یافته های تحلیلی همچنین نشان می دهد که اثر تجربه های غیررسمی بر فلسفه تدریس به خود تجربه محدود نمی شود؛ بلکه کیفیت تفسیر تجربه، میزان تامل، فرهنگ مدرسه، روابط حرفه ای و فرصت گفت وگو تعیین می کنند که یک تجربه چگونه به باور حرفه ای پایدار تبدیل شود. بنابراین، مدرسه را باید نه فقط محل اجرای برنامه درسی رسمی، بلکه محیطی یادگیری آفرین برای خود معلمان دانست. در چنین برداشتی، توسعه حرفه ای معلمان زمانی اثربخش تر خواهد بود که تجربه های روزمره، یادگیری ضمنی، روایت های حرفه ای و تامل بر موقعیت های واقعی تدریس را به رسمیت بشناسد.