ارائه مدل مدیریت کم هزینه محیط زیست شهری با تاکید بر کاهش پسماند، توسعه فضای سبز کم آب بر و ارتقای کیفیت زیست محیطی محلات (مطالعه موردی شهرداری کرج)

پژوهش حاضر با هدف ارائه مدلی اجرایی و کم هزینه برای مدیریت محیط زیست شهری کرج، با تمرکز هم زمان بر کاهش پسماند، توسعه فضای سبز کم آب بر و ارتقای کیفیت زیست محیطی محلات انجام شد. طرح پژوهش، کاربردی و از نوع مطالعه موردی توصیفی تحلیلی بود. داده های رسمی شهرداری کرج، مرکز آمار ایران، سازمان حفاظت محیط زیست، خبرگزاری های رسمی و مطالعات علمی سال های ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۵ گردآوری و با روش تحلیل اسنادی، محاسبه سناریو و تصمیم گیری چندمعیاره ساده وزنی تحلیل شدند. پنج معیار اثر محیط زیستی، هزینه شهرداری، سرعت اجرا، امکان پذیری عملیاتی و عدالت محله ای، با وزن برابر، برای اولویت بندی شش بسته مداخله به کار رفتند و پایداری رتبه ها با تغییر بیست وپنج درصدی وزن ها کنترل شد. یافته ها نشان دادند که کرج در تازه ترین گزارش، روزانه حدود ۸۰۰ تن پسماند تولید می کرد؛ در سال ۱۴۰۳ نیز بازیابی ظرفیت کارخانه کمپوست، روزانه ۱۴۰ تن را از دفن منحرف کرده بود. سناریوی پیشنهادی با پیشگیری پنج درصدی، بازیابی هشت درصدی مواد خشک و انحراف افزوده مواد آلی، قابلیت کاهش پسماند باقیمانده از ۶۶۰ به ۵۰۰ تن در روز را نشان داد؛ یعنی ۲۴٫۲ درصد کاهش نسبت به خط مبنای عملیاتی. سرانه گزارش شده فضای سبز در ۱۴۰۵ به ۱۳٫۴ مترمربع رسید، اما با معیار قانونی ۱۵ مترمربع فاصله داشت. مدل، هیدروزون بندی، آبیاری زمان بندی شده، مالچ، گونه های بومی و پایش شدت مصرف آب را پیشنهاد کرد. همچنین ۲۶۶ روز پاک یا قابل قبول در سال ۱۴۰۳ به عنوان خط مبنای کیفیت هوا ثبت شد. نتیجه، چرخه نودروزه ای بود که تفکیک و جمع آوری جداگانه، مدیریت آب و گزارشگری شهروندی را در اولویت نخست و توسعه مرحله ای قرار داد.