تحلیل آسیب پذیری لرزه ای پل ها و تقاطع های غیرهمسطح شهری تبریز و ارائه راهکارهای مقاوم سازی

پل ها و تقاطع های غیرهمسطح، حلقه های حیاتی شبکه حمل ونقل شهری اند و آسیب آنها پس از زلزله می تواند دسترسی امدادی، تخلیه جمعیت و تداوم خدمات را مختل کند. آسیب پذیری این سازه ها تنها به مقاومت اعضای بتن و فولاد محدود نیست؛ نوع تکیه گاه، درزها، نشیمن، کوله، شالوده، اثر خاک و روانگرایی، کجی هندسی، فرسودگی و وابستگی شبکه ای نیز بر عملکرد اثر می گذارند. هدف این مقاله، تحلیل مفهومی آسیب پذیری لرزه ای پل ها و تقاطع های غیرهمسطح شهری تبریز و ارائه چارچوبی برای مقاوم سازی مرحله ای است. روش پژوهش مرور تحلیلی منابع علمی، آیین نامه ها و مطالعات اختصاصی تبریز است. استاندارد ۲۸۰۰ ایران، راهنمای مقاوم سازی پل های ‪Federal Highway Administration‬، روش های منحنی شکنندگی و مطالعات ‪GIS‬ تبریز برای استخراج مراحل ارزیابی بررسی شدند. شواهد محلی نشان می دهد تبریز در پهنه ای با اهمیت لرزه ای بالا قرار دارد و مطالعات ‪GIS‬، خطر و آسیب پذیری شهری را به صورت مکانی تحلیل کرده اند؛ اما این شواهد به معنای تعیین وضعیت یک پل یا تقاطع مشخص نیست. یافته ها نشان می دهد برنامه عملی باید از موجودی دارایی ها و شناسنامه سازه ای آغاز شود، سپس غربالگری سریع، تحلیل مسیرهای خرابی، ارزیابی دقیق و برآورد پیامد شبکه ای را دنبال کند. راهکارهای مقاوم سازی باید بر اساس نوع نقص انتخاب شوند؛ از اسیرکردن عرضی و طولی، بهبود نشیمن و مهار جابه جایی تا تقویت ستون، ژاکت گذاری، اصلاح شالوده، جداساز لرزه ای و بهسازی کوله. برای تقاطع های غیرهمسطح، عملکرد رمپ ها، مسیرهای جایگزین، سقوط قطعات و امکان دسترسی خودروهای امدادی باید جداگانه ارزیابی شود. نتیجه مقاله آن است که اولویت مقاوم سازی نباید صرفا با سن سازه یا ارزش ریالی تعیین شود؛ احتمال خرابی، اهمیت مسیر، زمان بازیابی، عدم قطعیت داده و قابلیت اجرای مداخله باید هم زمان دیده شوند. اعداد ظرفیت، احتمال خرابی یا رتبه پل های تبریز در این مقاله محاسبه نشده و نیازمند برداشت و تحلیل مهندسی اختصاصی است.‬‬‬‬‬‬