طراحی الگوی مدیریت کلاس مبتنی بر راهکارهای خلاقانه در کلاس های چندچالشی مدارس ابتدایی روستایی با تاکید بر دانش آموزان دارای بیش فعالی (ADHD)

مدیریت اثربخش کلاس درس یکی از مهم ترین عوامل ارتقای کیفیت فرایند یاددهی–یادگیری در دوره ابتدایی است. این موضوع در مدارس روستایی، به دلیل محدودیت امکانات آموزشی، تفاوت های فردی دانش آموزان و حضور فراگیرانی با نیازهای ویژه، اهمیت بیشتری پیدا می کند. یکی از چالش های رایج این کلاس ها، حضور دانش آموزان دارای اختلال نقص توجه/بیش فعالی (ADHD) است که در صورت نبود راهبردهای مناسب، می تواند بر یادگیری فردی، تعاملات اجتماعی و نظم کلاس تاثیر منفی بگذارد. پژوهش حاضر با هدف طراحی الگویی کاربردی برای مدیریت کلاس مبتنی بر راهکارهای خلاقانه در کلاس های چندچالشی مدارس ابتدایی روستایی انجام شده است. این پژوهش از نوع کیفی و با روش مطالعه اسنادی و سنتز منابع انجام شد. داده ها از طریق بررسی کتاب ها، مقالات علمی، اسناد آموزش وپرورش و پژوهش های مرتبط با مدیریت کلاس، آموزش فراگیر، روان شناسی تربیتی و اختلال بیش فعالی گردآوری و تحلیل شدند.بر پایه تحلیل یافته ها، الگویی چندبعدی در شش مولفه شامل سازمان دهی محیط یادگیری، مدیریت رفتار، راهبردهای تدریس فعال، مشارکت همسالان، همکاری با خانواده و ارزشیابی تکوینی طراحی شد. ویژگی متمایز این الگو، قابلیت اجرای آن در مدارس ابتدایی روستایی با امکانات محدود و انطباق آن با نیازهای دانش آموزان دارای بیش فعالی است. همچنین استفاده از فعالیت های بازی محور، یادگیری مشارکتی، حرکت های هدفمند، تقویت مثبت، قوانین شفاف کلاس و آموزش مبتنی بر تفاوت های فردی، از مهم ترین راهبردهای پیشنهادی الگو به شمار می رود.نتایج نشان می دهد اجرای این الگو می تواند موجب افزایش توجه و مشارکت دانش آموزان، کاهش رفتارهای چالش برانگیز، بهبود تعاملات اجتماعی، ارتقای کیفیت یادگیری و افزایش کارآمدی مدیریت کلاس در مدارس ابتدایی روستایی شود. ازاین رو، بهره گیری از الگوی پیشنهادی می تواند راهکاری عملی برای معلمان دوره ابتدایی، به ویژه در کلاس های چندچالشی و مدارس کم برخوردار، باشد.