تحلیلی بر ابعاد و کارکردهای خودنظم جویی در زیست بوم تحصیلی دانش آموزان

مواجهه دانش آموزان با چالش های آموزشی نوین، نیازمند تجهیز آنان به مهارت های خودرهبری و مدیریت درونی است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی عمیق، تحلیل ابعاد ساختاری و تبیین کارکردهای چندگانه سازه خودنظم جویی در بافت زیست بوم تحصیلی دانش آموزان طراحی و اجرا شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و به روش توصیفی-تحلیلی (مطالعه اسنادی/کتابخانه ای) انجام گرفت. یافته های تحلیلی نشان داد که خودنظم جویی در زیست بوم تحصیلی دانش آموزان یک سیستم پویا متشکل از سه بعد کلیدی است: ۱) بعد شناختی/فراشناختی که بر راهبردهای پردازش عمیق و خودنظارتی متمرکز است؛ ۲) بعد انگیزشی/هیجانی که با خودکارآمدی تحصیلی و خودکنترلی هیجانی در مواجهه با شکست پیوند دارد؛ و ۳) بعد بافتی/محیطی که مدیریت منابع یادگیری در دو فضای فیزیکی و مجازی را شامل می شود. کارکردهای اصلی این پدیده شامل تعدیل استرس های تحصیلی، پیشگیری از درماندگی آموخته شده، ارتقای عاملیت دانش آموز و بهبود سازگاری تحصیلی است. بر اساس نتایج، خودنظم جویی فراتر از یک ویژگی فردی، محصول تعامل پویای دانش آموز با زیست بوم تحصیلی (خانه، مدرسه و رسانه های دیجیتال) است. تقویت این سازه مستلزم طراحی محیط های یادگیری حامی خودمختاری و آموزش مستقیم راهبردهای خودتنظیمی توسط مشاوران و مربیان آموزشی است.