فرهنگ مدرسه؛ حلقه مفقوده گذار از آموزش صرف به شکوفایی روان شناختی

نظام های آموزشی معاصر به صورت سنتی بر انتقال دانش و دستاوردهای شناختی-آموزشی تمرکز داشته و اغلب از ابعاد روانی، عاطفی و زیستی یادگیرندگان غفلت ورزیده اند؛ امری که به فرسودگی تحصیلی و کاهش بهزیستی در مدارس دامن زده است. در این میان، سازه فرهنگ مدرسه به عنوان مجموعه ای از ارزش ها، باورها، نورم ها و تعاملات غیررسمی حاکم بر فضای آموزشی، نقشی تعیین کننده در شکل دهی به زیست بوم روانی دانش آموزان ایفا می کند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش فرهنگ مدرسه به عنوان حلقه مفقوده در مسیر گذار از پارادایم آموزش صرف به سوی شکوفایی روان شناختی انجام شد. این مطالعه با رویکرد کیفی و به روش توصیفی-تحلیلی (مطالعه اسنادی/کتابخانه ای) به سنتز و بازخوانی نظریه های مدیریت آموزشی، روان شناسی مثبت نگر (مانند نظریه خودتعیین گری) و ادبیات بهزیستی مدرسه ای پرداخت. یافته های تحلیلی نشان داد که فرهنگ های مدرسی کنترل گر، ایستا و نتیجه محور با ایجاد حس بی گانگی و استرس، مانع رشد همه جانبه می شوند؛ در حالی که فرهنگ های حامی خودمختاری، امن از نظر روان شناختی و مبتنی بر روابط مثبت و عدالت رویه ای، بستری فرآیندمحور برای ارتقای خودکارآمدی، تاب آوری، اشتیاق تحصیلی و شکوفایی روان شناختی فراهم می آورند. در نهایت، مدلی مفهومی جهت بازآفرینی فرهنگ مدرسه ارائه شد که دلالت های کاربردی مهمی برای مدیران، مشاوران و سیاست گذاران آموزش و پرورش در جهت گذار به مدارس شکوفاساز دارد.