بررسی تاثیر اخلاق حرفه ای حسابرسان بر رابطه بین مدیریت سود و کیفیت گزارشگری مالی

کیفیت گزارشگری مالی یکی از ارکان اساسی کارایی بازارهای سرمایه و تصمیم گیری اقتصادی ذی نفعان محسوب می شود و زمانی می تواند نقش واقعی خود را ایفا کند که اطلاعات مالی از ویژگی هایی همچون قابلیت اتکا، شفافیت، مربوط بودن، مقایسه پذیری و بازنمایی صادقانه برخوردار باشد. در این میان، مدیریت سود به عنوان یکی از مهم ترین رفتارهای اثرگذار بر محتوای اطلاعاتی صورت های مالی، می تواند کیفیت گزارشگری مالی را تحت تاثیر قرار دهد؛ به ویژه هنگامی که اختیارهای حسابداری یا تصمیم های عملیاتی مدیران با هدف دستیابی به نتایج مطلوب و نه بازنمایی مناسب عملکرد اقتصادی واحد تجاری مورد استفاده قرار گیرند. با وجود این، رابطه میان مدیریت سود و کیفیت گزارشگری مالی صرفا تابع انگیزه های مدیران یا محدودیت های استانداردهای حسابداری نیست و ویژگی های رفتاری و اخلاقی حسابرسان نیز می تواند در این رابطه نقش تعیین کننده ای داشته باشد.پژوهش حاضر با هدف بررسی تحلیلی نقش اخلاق حرفه ای حسابرسان در رابطه میان مدیریت سود و کیفیت گزارشگری مالی، با رویکرد کتابخانه ای و مرور تحلیلی منابع علمی انجام شده است. در این چارچوب، ادبیات مرتبط با مدیریت سود، کیفیت گزارشگری مالی، کیفیت حسابرسی، استقلال، تردید حرفه ای و اخلاق حرفه ای حسابرسان مورد بررسی و ترکیب قرار گرفته است. تحلیل منابع نشان می دهد که مدیریت سود زمانی بیشترین ظرفیت آسیب رسانی به کیفیت گزارشگری مالی را دارد که فرآیند حسابرسی صرفا به کنترل انطباق شکلی صورت های مالی محدود شود و حسابرس در مواجهه با برآوردها، انتخاب های حسابداری و نشانه های رفتار فرصت طلبانه، از قضاوت حرفه ای و حساسیت اخلاقی کافی برخوردار نباشد. در مقابل، اخلاق حرفه ای از طریق تقویت صداقت، بی طرفی، استقلال، مسئولیت پذیری، رازداری، صلاحیت حرفه ای و تعهد به منافع عمومی، می تواند احتمال پذیرش رویه های حسابداری گمراه کننده را کاهش دهد.یافته های تحلیلی پژوهش بیانگر آن است که اخلاق حرفه ای را نمی توان صرفا یکی از ویژگی های فردی حسابرس تلقی کرد؛ بلکه این مفهوم در نقطه اتصال دانش فنی، استقلال، قضاوت حرفه ای و مسئولیت اجتماعی حرفه حسابرسی قرار می گیرد. از این منظر، اخلاق حرفه ای می تواند شدت اثر منفی مدیریت سود بر کیفیت گزارشگری مالی را تعدیل کند. همچنین، شواهد پژوهش های داخلی و خارجی نشان می دهد کیفیت حسابرسی، استقلال و رفتار اخلاقی حسابرسان با محدودشدن رفتارهای فرصت طلبانه و بهبود کیفیت اطلاعات مالی ارتباط دارد. بر این اساس، تقویت اخلاق حرفه ای در سطح فردی، موسسه حسابرسی و نهادهای حرفه ای می تواند به عنوان یکی از سازوکارهای مکمل کنترل مدیریت سود و ارتقای کیفیت گزارشگری مالی مورد توجه قرار گیرد.