تدوین مدل بهینه سازی فرایندهای انبارداری در شهرداری ها با رویکرد کاهش هزینه های عملیاتی

انبارداری در شهرداری ها صرفا یک فعالیت پشتیبان برای نگهداری کالا و تجهیزات نیست، بلکه بخشی از نظام تامین، پشتیبانی، کنترل دارایی ها و تداوم ارائه خدمات شهری محسوب می شود. تنوع اقلام، تفاوت الگوی مصرف واحدهای مختلف، ماهیت بعضا اضطراری نیازهای شهری، محدودیت ظرفیت انبار، ضرورت رعایت ضوابط مالی و معاملاتی و هم زمانی اهدافی مانند کاهش هزینه، جلوگیری از کمبود و حفظ سطح مناسب خدمت، موجب شده است که مدیریت انبار در شهرداری ها به مسئله ای چندبعدی تبدیل شود. در چنین شرایطی، اتخاذ سیاست های ساده و غیرپویا برای سفارش، نگهداری و توزیع اقلام می تواند به افزایش موجودی مازاد، خواب سرمایه، تکرار خرید، افزایش هزینه های جابه جایی و نگهداری، ضایعات و حتی اختلال در ارائه خدمات منجر شود.پژوهش حاضر با هدف تدوین یک مدل مفهومی برای بهینه سازی فرایندهای انبارداری شهرداری ها با تاکید بر کاهش هزینه های عملیاتی انجام شده است. روش پژوهش، کتابخانه ای و تحلیلی ترکیبی است و بدون ادعای گردآوری داده میدانی، یافته های مطالعات معتبر حوزه مدیریت انبار، کنترل موجودی، طراحی انبار، لجستیک هوشمند، مدیریت مالی شهری و بهینه سازی عملیات را تلفیق می کند. بر اساس تحلیل منابع، مدل پیشنهادی از پیوند میان پنج لایه اصلی شامل حکمرانی و کنترل، داده و اطلاعات، برنامه ریزی موجودی، بهینه سازی عملیات فیزیکی و ارزیابی مستمر عملکرد تشکیل می شود. در این مدل، تصمیم گیری درباره سفارش و نگهداری کالا باید هم زمان هزینه خرید و سفارش، هزینه نگهداری، هزینه کمبود، هزینه جابه جایی داخلی، هزینه فضای انبار، هزینه اقلام راکد و منسوخ و هزینه های ناشی از خطاهای اطلاعاتی را در نظر بگیرد.نتایج تحلیل نشان می دهد کاهش هزینه عملیاتی در انبارهای شهرداری از مسیر «کمینه سازی موجودی» به معنای ساده آن حاصل نمی شود؛ بلکه هدف اصلی باید دستیابی به «سطح اقتصادی و قابل اتکای موجودی» باشد. بر همین اساس، مدل پیشنهادی بر طبقه بندی اقلام، تعیین نقطه سفارش و ذخیره اطمینان متناسب با الگوی مصرف و ریسک تامین، بهبود جانمایی کالا، کاهش حرکات غیرضروری، یکپارچگی اطلاعات انبار و تدارکات، استفاده از ابزارهای پیش بینی تقاضا و پایش شاخص های عملکرد تاکید دارد. همچنین، بهره گیری تدریجی از فناوری هایی مانند بارکد، RFID، سامانه های مدیریت انبار، اینترنت اشیا و روش های هوش مصنوعی می تواند زمینه گذار از انبارداری واکنشی به مدیریت پیش نگر را فراهم سازد. در نهایت، مدل ارائه شده می تواند به عنوان چارچوبی برای طراحی نظام بومی مدیریت انبار در شهرداری ها و مبنایی برای پژوهش های میدانی و اعتبارسنجی آتی مورد استفاده قرار گیرد.