اهمیت آموزش در تقویت صلح، همزیستی و انسجام اجتماعی با تاکید بر آموزش دختران در افغانستان

آموزش، فراتر از انتقال دانش، به عنوان یکی از بنیادی ترین سازوکارهای جامعه پذیری، نقشی تعیین کننده در شکل دهی به هویت جمعی، ترویج ارزش های مشترک و تقویت پیوندهای اجتماعی ایفا می کند. این مقاله با تمرکز بر وضعیت آموزش دختران در افغانستان، به تحلیل نقش آموزش در بازسازی بافت اجتماعی، ترویج فرهنگ صلح و مقابله با افراط گرایی می پردازد. از زمان تسلط طالبان در اوت ۲۰۲۱، محدودیت های گسترده ای بر آموزش دختران فراتر از صنف ششم اعمال شده است که بر اساس گزارش یونسکو، حدود ۲/۴ میلیون دختر نوجوان را از حق آموزش محروم کرده و افغانستان را به تنها کشور جهان با ممنوعیت سراسری آموزش متوسطه و عالی دختران تبدیل کرده است (یونسکو، ۲۰۲۶، ص ۲). این مقاله با روش تحلیلی-استنباطی و با استناد به اسناد بین المللی، گزارش های سازمان های معتبر و ادبیات علمی، به بررسی ابعاد مختلف این مسئله می پردازد. یافته اصلی مقاله این است که محرومیت دختران از آموزش نه تنها نقض حقوق بنیادین بشر است، بلکه سرمایه اجتماعی افغانستان را تضعیف کرده، انسجام اجتماعی را تخریب می نماید و بسترهای لازم برای صلح پایدار را از میان برمی دارد. آموزش دختران به عنوان یک راهبرد کلیدی برای بازسازی اجتماعی، توانمندسازی اقتصادی و پیشگیری از افراط گرایی عمل می کند و تحقق صلح پایدار در افغانستان بدون آن امکان پذیر نیست.