بررسی مدل ارزیابی عملکرد انبارهای شهرداری بر اساس شاخص های بهره وری، هزینه و کیفیت خدمات

انبارهای شهرداری از جمله واحدهای پشتیبان و در عین حال اثرگذار بر استمرار فعالیت های خدماتی، عمرانی و اجرایی مدیریت شهری به شمار می آیند. این انبارها اگرچه در ظاهر وظیفه نگهداری و تحویل اقلام، تجهیزات، مواد مصرفی و قطعات مورد نیاز واحدهای مختلف را بر عهده دارند، اما عملکرد آنها مستقیما با میزان مصرف منابع عمومی، سرعت پاسخ گویی به واحدهای عملیاتی، قابلیت تداوم خدمات شهری و کیفیت تصمیم های مدیریتی ارتباط دارد. مسئله اساسی آن است که ارزیابی عملکرد انبارهای شهرداری در بسیاری از موارد به شاخص هایی محدود می شود که تنها بخشی از واقعیت عملکرد را نشان می دهند؛ برای مثال ممکن است موجودی انبار از نظر مقداری کافی باشد، اما هزینه نگهداری آن بالا، گردش موجودی نامتناسب، فضای انبار ناکارآمد یا کیفیت خدمت رسانی به واحدهای درخواست کننده نامطلوب باشد. ازاین رو، سنجش عملکرد انبار نیازمند نگاهی چندبعدی است که بهره وری منابع، هزینه های مستقیم و غیرمستقیم و کیفیت خدمات را به صورت هم زمان مورد توجه قرار دهد.پژوهش حاضر با رویکرد مروری تحلیلی و با هدف طراحی یک مدل مفهومی برای ارزیابی عملکرد انبارهای شهرداری انجام شده است. در این چارچوب، ادبیات علمی مرتبط با سنجش عملکرد، مدیریت انبار، مدیریت موجودی، لجستیک و شاخص های کلیدی عملکرد تحلیل و مولفه های قابل انتقال به محیط مدیریت شهری استخراج شده اند. بر اساس تحلیل منابع، سه بعد اصلی مدل شامل بهره وری، هزینه و کیفیت خدمات در نظر گرفته شده است. بعد بهره وری بر استفاده موثر از نیروی انسانی، فضای انبار، تجهیزات، ظرفیت ذخیره سازی، زمان و اطلاعات تمرکز دارد. بعد هزینه، هزینه های خرید، نگهداری موجودی، جابه جایی، تعمیر و نگهداری، ضایعات، کسری و مازاد موجودی را دربرمی گیرد. بعد کیفیت خدمات نیز بر دقت موجودی، دقت تحویل، کامل بودن درخواست ها، سرعت پاسخ گویی، قابلیت اطمینان و رضایت واحدهای دریافت کننده خدمت تاکید می کند.تحلیل منابع نشان می دهد که ارزیابی عملکرد زمانی می تواند مبنای تصمیم گیری مدیریتی قرار گیرد که شاخص ها از سطح ثبت اطلاعات فراتر رفته و به یک نظام یکپارچه اندازه گیری تبدیل شوند. همچنین، استفاده هم زمان از شاخص های ورودی، فرایندی و خروجی مانع از آن می شود که افزایش ظاهری بهره وری از طریق کاهش هزینه، به افت کیفیت خدمت یا افزایش ریسک کمبود موجودی منجر شود. بر همین اساس، مدل پیشنهادی پژوهش از یک ساختار سه بعدی تشکیل می شود که در آن بهره وری، هزینه و کیفیت خدمات به صورت مستقل سنجیده شده و در سطح نهایی در قالب شاخص ترکیبی عملکرد انبار قابل تجمیع هستند. یافته های نظری پژوهش همچنین نشان می دهد که مدل ارزیابی انبار شهرداری باید با ویژگی های خاص بخش عمومی، از جمله پاسخ گویی، محدودیت منابع، ضرورت شفافیت مالی، تنوع ماموریت ها و تفاوت الگوی تقاضای واحدهای شهری سازگار شود. مدل پیشنهادی می تواند مبنایی برای طراحی داشبورد مدیریتی، مقایسه عملکرد انبارها، شناسایی نقاط اتلاف، برنامه ریزی اصلاحی و تخصیص هدفمند منابع در شهرداری ها قرار گیرد.