چگونه توانستم با برگزاری جلسات موثر مشارکت اولیا در فعالیت های مورد نیاز آموزشی را افزایش دهم؟

مشارکت موثر خانواده در فرایند تعلیم و تربیت، یکی از مولفه های مهم در شکل گیری ارتباط پایدار میان خانه و مدرسه است؛ با این حال، صرف برگزاری جلسات اولیا و مربیان الزاما به معنای شکل گیری مشارکت واقعی و مستمر نیست. در تجربه حرفه ای اینجانب، به عنوان معاون آموزشی مدرسه سمیه در دوره متوسطه اول، این مسئله مورد توجه قرار گرفت که بخشی از ظرفیت ارتباطی میان مدرسه و خانواده در جلسات رسمی به گفت وگوهای یک طرفه، انتقال اطلاعیه ها، بیان مشکلات یا ارائه توصیه های عمومی محدود می شود و فرصت کافی برای شنیدن دیدگاه های اولیا، شناخت موانع مشارکت و تبدیل جلسه به یک فرایند تعاملی فراهم نمی گردد. ازاین رو مسئله اقدام پژوهی حاضر بر این پرسش متمرکز شد که چگونه می توان با بازطراحی جلسات اولیا و مربیان، زمینه مشارکت فعال تر، هدفمندتر و مستمرتر خانواده ها را در امور آموزشی و تربیتی دانش آموزان فراهم کرد.در این اقدام پژوهی، ابتدا وضعیت موجود از طریق مشاهده نحوه برگزاری جلسات، بررسی میزان و نوع مشارکت والدین، گفت وگو با همکاران و دریافت بازخوردهای اولیا مورد توجه قرار گرفت. تحلیل اولیه نشان داد که عواملی مانند یکنواختی ساختار جلسات، غلبه اطلاع رسانی بر گفت وگو، مشخص نبودن هدف هر جلسه، کمبود فرصت برای بیان دیدگاه خانواده ها و گاه تصور والدین از جلسه به عنوان موقعیتی صرفا برای دریافت گزارش عملکرد دانش آموز، می تواند بر کیفیت مشارکت آنان اثرگذار باشد. بر همین اساس، راهکار اصلی اقدام پژوهی بر تغییر ماهیت جلسه از «جلسه اطلاع رسانی» به «جلسه مشارکت و حل مسئله» استوار شد.در فرایند اقدام، تلاش شد جلسات با هدف مشخص و از پیش تعیین شده برگزار شوند، موضوعات جلسه متناسب با نیازهای واقعی دانش آموزان انتخاب شوند، فرصت گفت وگوی دوطرفه افزایش یابد، از نظرات و تجربه های والدین استفاده شود، فضای جلسه از حالت رسمی و یک سویه فاصله بگیرد و پس از هر جلسه، مسیر ارتباط و پیگیری موضوعات مطرح شده ادامه پیدا کند. همچنین بر اهمیت ارتباط محترمانه، شنیدن فعال، توجه به تفاوت شرایط خانواده ها و پرهیز از سرزنش یا مقایسه دانش آموزان تاکید شد.یافته های حاصل از فرایند اقدام نشان داد که موثر شدن جلسه بیش از آنکه به افزایش تعداد جلسات وابسته باشد، به کیفیت طراحی و مدیریت ارتباط میان مدرسه و خانواده بستگی دارد. هنگامی که اولیا احساس کنند حضور آنان صرفا برای دریافت گزارش یا شنیدن تذکر نیست و نظر آنان در شناخت مسئله و یافتن راه حل اهمیت دارد، زمینه مشارکت داوطلبانه و ارتباط مستمر بیشتر فراهم می شود. بر این اساس، تجربه حاضر نشان می دهد که معاون آموزشی و عوامل مدرسه می توانند با برنامه ریزی هدفمند، گفت وگوی دوسویه، پیگیری پس از جلسه و ایجاد فضای اعتماد، جلسات اولیا را از یک رویداد اداری به بستری برای همکاری تربیتی و آموزشی تبدیل کنند.