نقش هوش مصنوعی بر رویکرد دانش آموزان در درس قرآن در مقطع متوسطه اول

گسترش فناوری های هوش مصنوعی، الگوی مواجهه دانش آموزان با محتوای آموزشی را دستخوش تغییر کرده و زمینه ای تازه برای بازاندیشی در شیوه ارائه، تمرین، بازخورد و تعامل با محتوای درسی فراهم ساخته است. درس قرآن در دوره متوسطه اول، به دلیل ماهیت هم زمان دانشی، مهارتی، زبانی، تربیتی و معنایی خود، از جمله حوزه هایی است که ورود فناوری های هوشمند به آن می تواند پیامدهای متفاوتی داشته باشد. هدف مقاله حاضر، تحلیل نقش هوش مصنوعی در شکل دهی و تغییر رویکرد دانش آموزان نسبت به درس قرآن در مقطع متوسطه اول است. این پژوهش با رویکرد کتابخانه ای و روش تحلیل و ترکیب منابع علمی انجام شده و تلاش دارد رابطه میان قابلیت های هوش مصنوعی و مولفه هایی همچون علاقه مندی، مشارکت، خودراه بری، اعتماد به یادگیری، تمرین مستمر، درک معنا، نگرش به فعالیت های قرآنی و مسئولیت پذیری یادگیرنده را تبیین کند.تحلیل منابع نشان می دهد که هوش مصنوعی می تواند از طریق ارائه بازخورد فوری، شخصی سازی فعالیت ها، تشخیص برخی خطاهای خواندن، فراهم کردن فرصت های بیشتر برای تمرین، تولید تمرین های متناسب با سطح یادگیرنده و ایجاد تعامل گفت وگومحور، تجربه دانش آموز از درس قرآن را از یک فعالیت عمدتا دریافت کننده به فرایندی تعاملی تر تبدیل کند. با این حال، این ظرفیت زمانی می تواند به شکل گیری رویکرد مثبت و پایدار نسبت به قرآن منجر شود که استفاده از فناوری در خدمت اهداف تربیتی و یادگیری قرار گیرد، نه اینکه جایگزین ارتباط آموزشی، هدایت معلم و منابع معتبر قرآنی شود. در غیر این صورت، احتمال شکل گیری وابستگی فناورانه، پذیرش پاسخ های نادرست، کاهش تلاش شناختی، سطحی شدن فهم آیات و فاصله گرفتن از ابعاد تاملی و تربیتی درس افزایش می یابد.برآیند تحلیل منابع نشان می دهد که اثر هوش مصنوعی بر رویکرد دانش آموزان نسبت به درس قرآن ماهیتی مستقیم و یک سویه ندارد، بلکه به کیفیت طراحی آموزشی، سواد هوش مصنوعی، میزان نظارت معلم، اعتبار محتوای مورد استفاده، سطح سنی دانش آموزان و نحوه پیوند فناوری با اهداف برنامه درسی وابسته است. بنابراین، رویکرد مناسب، استفاده تلفیقی و هدایت شده از هوش مصنوعی است؛ رویکردی که در آن فناوری نقش تسهیل کننده تمرین، بازخورد و اکتشاف را بر عهده دارد و معلم همچنان مرجع تربیتی، تفسیری و اخلاقی فرایند یادگیری باقی می ماند.