بررسی تغییرات کیفیت سوادآموزی و رابطه آن با مدرسه محوری در هنرجویان فنی وحرفه ای

مدرسه محوری یکی از رویکردهای مطرح در اصلاح مدیریت و حکمرانی آموزشی است که بر افزایش نقش مدرسه در تصمیم گیری، تقویت مشارکت عوامل آموزشی، توسعه رهبری آموزشی و بهبود کیفیت فرایندهای یاددهی یادگیری تاکید دارد. با وجود گسترش این رویکرد، ارزیابی پیامدهای آن زمانی اهمیت بیشتری می یابد که تغییرات مدیریتی و سازمانی با شاخص های واقعی یادگیری دانش آموزان و هنرجویان مرتبط شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه مدرسه محوری و مولفه های مرتبط با مدیریت و اجرای آموزشی با کیفیت سوادآموزی هنرجویان انجام شد. پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، کمی و با طرح پیش آزمون پس آزمون انجام گرفت. جامعه مورد بررسی شامل هنرجویان دوره متوسطه فنی و حرفه ای بود و داده های ۳۶۱ هنرجو از ۸ کلاس در سه رشته حسابداری، معدن و کامپیوتر مورد تحلیل قرار گرفت. متغیرهای پژوهش شامل مدرسه محوری، رهبری آموزشی، کارایی مدرسه، کیفیت اجرای برنامه سوادآموزی و عملکرد سوادآموزی در چهار مولفه روان خوانی، واژگان، درک مطلب و نوشتن بود. داده ها با استفاده از شاخص های آمار توصیفی، آزمون t وابسته، اندازه اثر و ضرایب همبستگی مورد تحلیل قرار گرفتند. میانگین کیفیت کلی سوادآموزی از ۵۴.۷۴ در پیش آزمون به ۵۸.۲۲در پس آزمون افزایش یافت و میانگین تغییر برابر با ۳.۴۸ واحد، معادل حدود ۶.۳۶درصد، بود. بیشترین افزایش میانگین در مولفه نوشتن (۳.۶۸واحد) و کمترین افزایش در مولفه روان خوانی (۳.۳۴ واحد) مشاهده شد. تفاوت پیش آزمون و پس آزمون در کیفیت کلی سوادآموزی معنادار بود (t(۳۶۰)=۲۵.۳۹,p<۰.۰۰۱,d=۱.۳۴). همچنین بین مدرسه محوری و تغییر کیفیت سوادآموزی رابطه مثبت مشاهده شد (r=۰.۴۹۱,p<۰.۰۰۱) درکنار آن، رهبری آموزشی، کیفیت اجرای برنامه سوادآموزی و کارایی مدرسه نیز با تغییرات سوادآموزی رابطه مثبت داشتند، هرچند شدت این روابط متفاوت بود. با توجه به نبود گروه کنترل و غیرتصادفی بودن طرح، یافته ها بیانگر بهبود مشاهده شده و روابط آماری میان متغیرها هستند و نباید به عنوان اثبات اثر علی مستقیم مدرسه محوری تفسیر شوند. در مجموع، یافته ها بر اهمیت پیوند میان ظرفیت مدیریتی مدرسه، فرایندهای آموزشی و پیامدهای واقعی یادگیری تاکید دارند و نشان می دهند که ارزیابی مدرسه محوری باید علاوه بر شاخص های مدیریتی، تغییرات قابل سنجش در کیفیت یادگیری را نیز مورد توجه قرار دهد.