بازتعریف عاملیت حرفه ای معلم در محیط های آموزشی مبتنی بر همکاری انسان و هوش مصنوعی مولد

گسترش هوش مصنوعی مولد در محیط های آموزشی، مسئله ای فراتر از ورود ابزارهای دیجیتال به کلاس درس ایجاد کرده است؛ مسئله اصلی، بازتعریف جایگاه معلم در فرایندهایی است که در آن ها تولید محتوا، پیشنهاد راهبردهای تدریس، تحلیل عملکرد یادگیرندگان و طراحی فعالیت های آموزشی می تواند با مشارکت سامانه های هوشمند انجام شود. در چنین شرایطی، عاملیت حرفه ای معلم به معنای توانایی او برای تفسیر موقعیت های آموزشی، داوری مستقل، انتخاب آگاهانه مداخله تربیتی و پذیرش مسئولیت پیامدهای تصمیم های خود، اهمیتی دوچندان پیدا می کند. این مقاله با هدف تبیین ابعاد عاملیت حرفه ای معلم در محیط های مبتنی بر همکاری انسان و هوش مصنوعی مولد و بررسی نقش تشخیص موقعیت در انتخاب مداخله تربیتی متناسب با ویژگی های منحصربه فرد دانش آموزان تدوین شده است. پژوهش حاضر از نوع مروری تحلیلی است و با اتکا به منابع علمی مرتبط با عاملیت معلم، دانش حرفه ای، یادگیری خودتنظیم، آموزش انطباقی و کاربرد هوش مصنوعی در تعلیم وتربیت، روابط میان این مفاهیم را بررسی می کند. در این چارچوب، عاملیت حرفه ای نه به معنای استقلال مطلق معلم از فناوری و نه به معنای واگذاری تصمیم گیری به سامانه های هوشمند، بلکه به مثابه توانایی حفظ جهت گیری تربیتی، ارزیابی انتقادی پیشنهادهای الگوریتمی و تبدیل اطلاعات به تصمیم های متناسب با شرایط واقعی کلاس تبیین می شود. همچنین، تشخیص موقعیت به عنوان فرایندی چندبعدی شامل شناخت وضعیت شناختی و هیجانی دانش آموز، بررسی پیشینه یادگیری، توجه به شرایط اجتماعی و فرهنگی، تفسیر شواهد عملکردی و ارزیابی پیامدهای احتمالی مداخله مورد توجه قرار می گیرد. تحلیل منابع نشان می دهد که اثربخشی همکاری انسان و هوش مصنوعی به کیفیت قضاوت حرفه ای معلم، تناسب ابزار با هدف آموزشی، اعتبار اطلاعات تولیدشده و میزان توجه به تفاوت های فردی وابسته است. بر این اساس، الگوی مطلوب همکاری مستلزم آن است که هوش مصنوعی نقش پشتیبان تحلیل و طراحی را بر عهده گیرد، درحالی که تشخیص نهایی موقعیت، انتخاب مداخله تربیتی و مسئولیت اخلاقی و حرفه ای تصمیم در اختیار معلم باقی بماند. مقاله در پایان، چارچوبی مفهومی برای پیوند عاملیت حرفه ای، تشخیص موقعیت و مداخله تربیتی پیشنهاد می کند.