بررسی نقش تعارض میان منطق اداری و منطق تربیتی در شکل گیری رفتارهای سازشی معلمان و مدیران مدارس

مدرسه سازمانی چندوجهی است که در آن الزامات اداری، انتظارات حرفه ای، روابط انسانی و مسئولیت های تربیتی به طور هم زمان بر تصمیم ها و رفتارهای کنشگران اثر می گذارند. در چنین محیطی، معلمان و مدیران مدارس ناگزیرند میان ضرورت رعایت مقررات، پاسخ گویی به نهادهای بالادستی، ثبت و گزارش عملکرد و حفظ کیفیت تجربه یادگیری دانش آموزان تعادل برقرار کنند. مسئله زمانی پیچیده می شود که این الزامات در عمل با یکدیگر هم جهت نباشند؛ برای مثال، هنگامی که تکمیل مستندات اداری بر گفت وگو با دانش آموزان اولویت پیدا می کند، اتمام برنامه درسی به بهای نادیده گرفتن تفاوت های یادگیری دنبال می شود یا مدیر مدرسه برای جلوگیری از بروز مسئله در ارزیابی های سازمانی، به جای حل ریشه ای مشکلات آموزشی، بر رعایت ظاهری دستورالعمل ها تاکید می کند. در این شرایط، رفتارهای سازشی می توانند به راهبردهایی برای مدیریت فشارهای سازمانی تبدیل شوند؛ راهبردهایی که گاه امکان تداوم فعالیت تربیتی را فراهم می کنند و گاه به فاصله گرفتن تدریجی از اهداف اصلی آموزش می انجامند.پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش تعارض میان منطق اداری و منطق تربیتی در شکل گیری رفتارهای سازشی معلمان و مدیران مدارس، با رویکرد کیفی و روش مطالعه کتابخانه ای تحلیلی تدوین شده است. در این مطالعه، مفاهیم بوروکراسی آموزشی، منطق های نهادی، پاسخ گویی عملکردی، عاملیت حرفه ای و سازگاری سازمانی در پیوند با یکدیگر بررسی شده اند. تحلیل منابع نشان می دهد که رفتار سازشی را نمی توان صرفا به ضعف شخصیتی، کمبود تعهد حرفه ای یا مقاومت در برابر تغییر نسبت داد؛ زیرا این رفتارها در بسیاری از موارد پاسخی به شرایطی هستند که در آن، معیارهای رسمی موفقیت با نیازهای واقعی کلاس درس هم خوانی ندارند. تبعیت صوری، اولویت بخشی به شاخص های قابل اندازه گیری، پنهان سازی تعارض ها، تعدیل گزینشی دستورالعمل ها و مقاومت کم صدا از جمله صورت های احتمالی این سازگاری اند. بااین حال، همه رفتارهای سازشی پیامد منفی ندارند؛ زیرا برخی از آنها، در صورت برخورداری از پشتوانه اخلاقی و قضاوت حرفه ای، امکان تطبیق مقررات با نیازهای دانش آموزان را فراهم می کنند. بر این اساس، مقاله استدلال می کند که کاهش پیامدهای نامطلوب تعارض اداری و تربیتی مستلزم اصلاح شیوه های ارزیابی، افزایش اختیار مسئولانه معلمان و مدیران، تقویت اعتماد سازمانی و بازتعریف پاسخ گویی بر پایه شواهد واقعی یادگیری است.