بررسی نقش شایستگی دیجیتال معلمان در مواجهه با نابرابری های ناشی از دسترسی، کیفیت ابزارها و حمایت فناورانه مدارس

گسترش فناوری های دیجیتال در نظام های آموزشی، فرصت های تازه ای برای توسعه یادگیری، تنوع بخشی به روش های تدریس، دسترسی به منابع آموزشی و افزایش تعامل میان معلمان و دانش آموزان فراهم کرده است؛ بااین حال، بهره مندی از این فرصت ها در همه مدارس و برای همه دانش آموزان یکسان نیست. تفاوت در کیفیت اتصال به اینترنت، دسترسی به تجهیزات مناسب، قابلیت های نرم افزارهای آموزشی، برخورداری از پشتیبانی فنی و میزان آمادگی حرفه ای معلمان می تواند به شکل گیری یا تشدید نابرابری های آموزشی بینجامد. در چنین شرایطی، شایستگی دیجیتال معلمان صرفا یک مهارت فنی یا توانایی استفاده از ابزارهای الکترونیکی نیست، بلکه مجموعه ای از دانش، مهارت، نگرش و توانایی های حرفه ای است که به معلم امکان می دهد فناوری را متناسب با اهداف یادگیری، شرایط اجتماعی و اقتصادی دانش آموزان و امکانات واقعی مدرسه به کار گیرد.پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش شایستگی دیجیتال معلمان در مواجهه با نابرابری های ناشی از تفاوت در دسترسی، کیفیت ابزارها و حمایت فناورانه مدارس انجام شده است. این مطالعه از نوع کیفی و مبتنی بر روش کتابخانه ای تحلیلی است و با بررسی و ترکیب مفهومی منابع علمی مرتبط با شایستگی دیجیتال معلمان، شکاف دیجیتال، دانش حرفه ای معلمان و عدالت آموزشی، ابعاد مسئله را واکاوی می کند. در این چارچوب، شایستگی دیجیتال از منظر توانایی طراحی فعالیت های یادگیری کم هزینه و دسترس پذیر، انتخاب ابزارهای متناسب با محدودیت های زیرساختی، تولید محتوای جایگزین، مدیریت تعاملات آموزشی، ارزیابی منصفانه یادگیری و حمایت از دانش آموزان برخوردار از امکانات محدود بررسی می شود.تبیین منابع نشان می دهد که برخورداری از شایستگی دیجیتال می تواند ظرفیت معلمان را برای کاهش برخی پیامدهای نابرابری فناورانه افزایش دهد؛ اما این ظرفیت به تنهایی برای رفع شکاف های ساختاری کافی نیست. معلمی که توانایی بالایی در طراحی آموزشی دیجیتال دارد، در صورت فقدان اینترنت پایدار، تجهیزات قابل استفاده، زمان کافی و پشتیبانی سازمانی، با محدودیت هایی مواجه می شود که خارج از اختیار فردی اوست. بنابراین، مواجهه موثر با نابرابری دیجیتال مستلزم پیوند میان توانمندسازی حرفه ای معلمان، تامین زیرساخت های عادلانه، حمایت مستمر مدارس و طراحی سیاست های آموزشی حساس به تفاوت های یادگیرندگان است. بر این اساس، مقاله حاضر بر ضرورت گذار از رویکرد مهارت محور و فردگرایانه به رویکردی نظام مند تاکید می کند که شایستگی دیجیتال معلم را در تعامل با امکانات مدرسه، شرایط زندگی دانش آموزان و سیاست های توزیع منابع آموزشی تفسیر می کند.