بررسی سازوکارهای تعامل میان اضطراب ارزشیابی، اجتناب از خطا و کاهش تمایل دانش آموزان به مشارکت در فعالیت های دشوار آموزشی

مشارکت دانش آموزان در فعالیت های دشوار آموزشی، صرفا پیامد برخورداری از دانش پیشین، توانایی شناختی یا انگیزه یادگیری نیست؛ بلکه به چگونگی تجربه هیجان های تحصیلی، برداشت دانش آموز از پیامدهای اشتباه، ارزیابی او از توانایی های خویش و ادراک وی از واکنش معلم و همسالان نیز وابسته است. در برخی موقعیت های آموزشی، دانش آموزان با وجود برخورداری از توانایی لازم برای انجام تکالیف، از پاسخ گویی به پرسش های پیچیده، ورود به بحث های تحلیلی، حل مسائل چندمرحله ای و ارائه راه حل های مستقل خودداری می کنند. این رفتار را نمی توان همواره به بی علاقگی یا ضعف علمی نسبت داد؛ زیرا در مواردی، اجتناب از مشارکت راهبردی برای کاهش احتمال تجربه شرمندگی، دریافت ارزیابی منفی یا آشکارشدن محدودیت های ادراک شده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین سازوکارهای تعامل میان اضطراب ارزشیابی، اجتناب از خطا و کاهش تمایل به مشارکت در فعالیت های دشوار آموزشی، به شیوه مروری تحلیلی و با استفاده از منابع علمی مرتبط با هیجان های پیشرفت، اهداف پیشرفت، خودکارآمدی و مشارکت تحصیلی انجام شده است. در این مقاله، اضطراب ارزشیابی به عنوان تجربه نگرانی در موقعیت های سنجش آشکار یا ضمنی، اجتناب از خطا به مثابه راهبردی برای محافظت از خود در برابر پیامدهای احتمالی اشتباه و مشارکت آموزشی به عنوان مجموعه ای از رفتارهای شناختی، رفتاری و عاطفی بررسی می شود. تحلیل نظری نشان می دهد که هنگامی که دانش آموز موفقیت را معیار ارزشمندی شخصی بداند، خطا را نشانه ناتوانی تلقی کند و کنترل اندکی بر پیامدهای ارزشیابی احساس کند، احتمال شکل گیری چرخه ای از نگرانی، خودنظارتی افراطی، تعویق پاسخ، انتخاب تکالیف آسان و کناره گیری از فعالیت های دشوار افزایش می یابد. در مقابل، بازخورد فرایندمحور، ارزشیابی تکوینی، فرصت اصلاح پاسخ، حمایت از خودمختاری و ایجاد امنیت روان شناختی می توانند شرایطی فراهم کنند که خطا به منبع اطلاعات برای یادگیری تبدیل شود. نتیجه اصلی مقاله آن است که کاهش اجتناب تحصیلی مستلزم مداخله هم زمان در سطح هیجانی، شناختی، آموزشی و اجتماعی است و نمی توان مسئولیت آن را صرفا بر عهده دانش آموز گذاشت.