بررسی نقش معلم در مدیریت یادگیری دانش آموزان در شرایط گسترش هم زمان منابع رسمی، دیجیتال

گسترش هم زمان منابع رسمی، دیجیتال و غیررسمی یادگیری، جایگاه معلم را در فرایند آموزش دستخوش تغییر کرده است. در الگوی سنتی، مدرسه، کتاب درسی و معلم مهم ترین مسیرهای دسترسی دانش آموز به دانش محسوب می شدند؛ اما در محیط یادگیری معاصر، دانش آموز می تواند هم زمان از کتاب درسی و محتوای رسمی مدرسه، موتورهای جست وجو، ویدئوهای آموزشی، شبکه های اجتماعی، سامانه های یادگیری، پادکست ها، انجمن های آنلاین، تجربه همسالان، اعضای خانواده و تجربه های شخصی خود استفاده کند. این وضعیت اگرچه ظرفیت دسترسی به دانش و فرصت های یادگیری را افزایش داده است، در عین حال مسئله انتخاب، اعتبارسنجی، اولویت بندی، سازمان دهی و تبدیل اطلاعات پراکنده به دانش معنادار را برجسته کرده است. مسئله اساسی دیگر آن نیست که دانش آموز به اطلاعات دسترسی دارد یا خیر؛ بلکه این است که آیا می تواند منابع مختلف را تشخیص دهد، اعتبار آنها را ارزیابی کند، میان آنها ارتباط برقرار سازد و از اطلاعات انتخاب شده برای حل مسئله و ساختن دانش استفاده کند.پژوهش حاضر با رویکرد کتابخانه ای و تحلیلی، نقش معلم را در مدیریت این وضعیت چندمنبعی بررسی می کند. برای این منظور، ادبیات علمی مرتبط با شایستگی دیجیتال معلمان، سواد اطلاعاتی و رسانه ای، یادگیری خودتنظیم، یادگیری غیررسمی دیجیتال، دانش محتوایی تربیتی فناورانه و یادگیری اجتماعی بررسی و ترکیب شده است. تحلیل منابع نشان می دهد که نقش معلم از «ارائه کننده اصلی محتوا» به «طراح و مدیر اکوسیستم یادگیری» در حال تحول است. معلم در این الگو باید بتواند میان منابع رسمی و غیررسمی ارتباط ایجاد کند، منابع دیجیتال را متناسب با هدف آموزشی انتخاب و اعتبارسنجی کند، مسیر جست وجوی دانش آموز را هدایت نماید، راهبردهای ارزیابی اطلاعات را آموزش دهد و زمینه انتقال دانش از فضای دیجیتال به موقعیت واقعی یادگیری را فراهم سازد.یافته های پژوهش نشان می دهد که مدیریت یادگیری در محیط چندمنبعی دست کم بر چند کارکرد اساسی استوار است: معماری و سازمان دهی منابع، اعتبارسنجی اطلاعات، هدایت جست وجوی دانش آموز، تنظیم شناختی و فراشناختی یادگیری، پیوند دادن یادگیری رسمی و غیررسمی، مدیریت مشارکت و تعاملات دیجیتال، و طراحی سازوکارهای بازخورد و ارزیابی. بر این اساس، معلم موفق در عصر منابع متکثر الزاما کسی نیست که بیشترین محتوای دیجیتال را تولید می کند، بلکه کسی است که می تواند از میان منابع فراوان، مسیر یادگیری معتبر، هدفمند، متناسب با نیاز دانش آموز و قابل ارزیابی ایجاد کند.