الگوی تدریس مسئله محور در درس علوم اجتماعی با تاکید بر مهارت های زندگی اجتماعی

پژوهش حاضر با هدف تبیین و طراحی الگوی تدریس مسئله محور در درس علوم اجتماعی با تاکید بر مهارت های زندگی اجتماعی انجام شده است. در سال های اخیر، ضرورت عبور از شیوه های سنتی آموزش و حرکت به سوی الگوهای یاددهی یادگیری فعال، بیش از گذشته مورد توجه نظام های آموزشی قرار گرفته است؛ زیرا درس علوم اجتماعی، صرفا بستری برای انتقال مفاهیم نظری نیست، بلکه زمینه ای موثر برای پرورش توانایی تحلیل مسائل اجتماعی، تقویت مشارکت پذیری، مسئولیت پذیری، تصمیم گیری آگاهانه و ارتقای مهارت های زندگی اجتماعی دانش آموزان به شمار می آید. از این رو، الگوی تدریس مسئله محور می تواند با درگیر ساختن یادگیرندگان در موقعیت های واقعی و شبه واقعی، زمینه یادگیری عمیق، کاربردی و پایدار را فراهم سازد.این مقاله با رویکردی تحلیلی تبیینی، به بررسی مبانی نظری، مولفه ها، مراحل اجرا و کارکردهای الگوی تدریس مسئله محور در آموزش علوم اجتماعی پرداخته است. در این الگو، دانش آموزان به جای دریافت منفعلانه اطلاعات، با مسائل اجتماعی ملموس و متناسب با زیست جهان خود مواجه می شوند و از طریق مشاهده، پرسشگری، گفت وگو، جمع آوری اطلاعات، تحلیل داده ها، ارائه راه حل و ارزیابی پیامدها، در فرآیند یادگیری فعالانه مشارکت می کنند. نقش معلم نیز از انتقال دهنده دانش به تسهیل گر، هدایت گر و طراح موقعیت های یادگیری تغییر می یابد. یافته های تحلیلی نشان می دهد که این الگوی تدریس، ظرفیت بالایی برای تقویت تفکر انتقادی، حل مسئله، مهارت گفت وگو، همکاری گروهی، همدلی، قانون مداری، کنش اجتماعی مسئولانه و توانایی مواجهه موثر با مسائل روزمره اجتماعی دارد.همچنین نتایج بیانگر آن است که به کارگیری تدریس مسئله محور در درس علوم اجتماعی، موجب افزایش انگیزه یادگیری، ارتقای مشارکت دانش آموزان در فعالیت های کلاسی، پیوند میان محتوای آموزشی و واقعیت های اجتماعی، و تقویت هویت اجتماعی و شهروندی فعال می شود. این الگو با تاکید بر تجربه ورزی، یادگیری مشارکتی و موقعیت محوری، می تواند زمینه ساز تربیت نسلی آگاه، تحلیل گر و برخوردار از مهارت های زندگی اجتماعی باشد. بر این اساس، پیشنهاد می شود برنامه ریزان درسی، مولفان کتاب های آموزشی و معلمان علوم اجتماعی، طراحی و اجرای فعالیت های آموزشی خود را بر پایه مسائل واقعی اجتماعی و نیازهای زندگی روزمره دانش آموزان سامان دهند تا کارکرد تربیتی و اجتماعی این درس به شکلی اثربخش تر محقق شود.