نسخه شناسی انتقادی آثار فارسی نویافته جلال الدین دوانی

تصحیح علمی مجموعه آثار هر نویسنده در گرو نسخه شناسی انتقادی آثار اوست؛ زیرا با نسخه شناسی انتقادی مجموعه آثار نویسندگان، به گونه ای روشمند صحت و اصالت کتاب ها و رساله های منسوب به ایشان در فهرست کتابخانه های جهان روشن می شود. بر این اساس، بررسی فهرست نسخ خطی کتابخانه های کشورهای گوناگون نشان می دهد علاوه بر آثار فارسی شناخته شده جلال الدین دوانی در ایران، آثاری دیگر نیز بدو نسبت داده شده که تعیین صحت و اصالت آنها نیازمند نسخه شناسی انتقادی است. بی گمان پیش از داوری جامع درباره آرا و افکار دوانی، تحقیق درباره نام و نشان آثار ناشناخته او ضرورت دارد. ازاین رو، هدف جستار حاضر، نسخه شناسی انتقادی آثار فارسی نویافته منسوب به دوانی است تا از رهگذر آن، اصالت متن و صحت انتساب آنها روشن شود. در این پژوهش با روش مطالعه تطبیقی، بیش از ۱۱۰۰ دست نویس فارسی دوانی در فهرست کتابخانه های ایران و جهان بررسی شده است تا پاره ای از آگاهی های کتاب شناختی و نسخه شناختی ما درباره آثار فارسی وی تکمیل و تصحیح شود. نتایج نسخه شناسی انتقادی حاضر نشان می دهد علاوه بر آثار فارسی شناخته شده دوانی در ایران، دست کم یک کتاب مفصل، دو رساله مختصر و یک دیوان شعر فارسی نیز از آثار اوست که در فهرست های مشترک فارسی از جمله فهرستگان نسخه های خطی ایران (فنخا) به کلی یا به درستی معرفی نشده اند. آثار اصیل معرفی شده در مقاله حاضر به ترتیب عبارتند از: ۱) کتاب ترجمه و شرح مختصر الوقایه؛ ۲) رساله گوهر ایمان؛ ۳) رساله علم و اراده الهی و ۴) دیوان اشعار.

کلیدواژه ها:

نسخه شناسی انتقادی ، کتاب شناسی آثار فارسی نویافته ، جلال الدین دوانی ، فهرست مشترک فارسی ، فهرستگان نسخه های خطی ایران (فنخا) ، ادبیات عرفانی