تصحیح و توضیح لغات و ترکیباتی از جواهرنامه سلطانی تالیف دشتکی شیرازی

در فرهنگ و تمدن ایرانی توجه به سنگ ها و جواهرات از گذشته دور رواج داشته و آثاری در این زمینه تالیف شده است. یکی از متون ارزشمند در شناخت کانی ها، جواهرنامه سلطانی تالیف صدرالدین محمد بن منصور دشتکی شیرازی (م: ۹۰۳) است که در سال ۸۸۶ق. در شیراز نوشته شده و به ابوالفتح خلیل بهادرسلطان فرزند اوزون حسن قراقویونلو تقدیم شده است. موضوع این متن شناخت احجار قیمتی و ذکر خواص، شیوه استخراج، قیمت و کاربرد آنهاست. جواهرنامه سلطانی در سال ۱۳۳۵، به کوشش استاد منوچهر ستوده با عنوان گوهرنامه به چاپ رسیده است. مصحح، متن مذکور را بر اساس دو نسخه متاخر، مورخ سال های ۱۰۲۹ و ۱۲۹۲ق. تصحیح کرده و بدون توضیح و تعلیق منتشر کرده است. این چاپ به سبب عدم دسترسی مصحح به دست نویس های کهن تری که امروز در اختیار ماست، دچار تصحیفات و تحریفات فراوان شده است. نگارنده در این پژوهش بر اساس دو دست نویس کهن کتابخانه های ایاصوفیا (مورخ ۸۹۷ق.) و نورعثمانیه (مورخ ۹۸۸ق.)، لغات و ترکیباتی را از متن جواهرنامه، تصحیح و برای اثبات درستی ضبط ها به متون و منابع دیگری نیز رجوع کرده است. نتیجه تحقیق، شناخت صورت صحیح و توضیح لغات و عباراتی از جواهرنامه سلطانی و بیانگر ضرورت تصحیح مجدد این متن است.

کلیدواژه ها:

دشتکی شیرازی ، جواهرنامه سلطانی ، نسخه های کهن ، تصحیف و تحریف ، ضرورت تصحیح