ضرورت تصحیح دوباره التحبیر فی علم التعبیر

التحبیر فی علم التعبیر یکی از قدیمی ترین خوابنامه های مستقل فارسی است که به امام فخر رازی (م: ۶۰۶ق.) نسبت یافته و برای نخستین بار ایرج افشار در سال ۱۳۵۴ آن را تصحیح و چاپ کرده است. در این پژوهش تلاش شده است تا با بررسی تصحیح ایرج افشار و مقایسه آن با تعبیرالرویاهای عربی و خوابنامه های فارسی به یکی از سرچشمه های این اثر و جویباران حاصل از آن توجه شود. همچنین با تطبیق تصحیح افشار با نسخه استفاده شده او و نیز با مقایسه آنها با دست نویس المعتبر فی علم التعبیر نشان داده شده است که از یک سو چاپ افشار اشکالات و کاستی های نسبتا زیادی دارد و از سوی دیگر استفاده از دست نویس المعتبر فی علم التعبیر در تصحیح مجدد این اثر و رفع کاستی های آن ضرورت دارد. این اشکالات و کاستی ها به طور عمده دو علت داشته است: یکی خطای مصحح و دیگر آسیب دیدگی نسخه. اشکالات و کاستی های نشئت گرفته از خطای مصحح را می توان به شش گروه تقسیم کرد: افزودن کلمه یا کلمه های غیرضروری که در نسخه وجود ندارد، افزودن کلمه یا کلمه های نادرست، حذف بی دلیل کلمه یا کلمه هایی که در نسخه وجود دارد، غلط خوانی برخی از ضبط های نسخه، ثبت ضبط های نادرست در متن و قیاسی تصحیح نکردن آنها و در مواردی بسیار اندک اشکالات تایپی. اشکالات و کاستی های ناشی از آسیب دیدگی نسخه نیز به چهار گروه تقسیم می شود: ثبت نکردن ضبط های نسبتا ناخوانا، ثبت نادرست ضبط های مبهم نسخه، ذکر نکردن ضبط های پاک شده و تشخیص ندادن محل فصل بندی هشت برگ پایانی.

کلیدواژه ها:

امام فخر رازی ، خوابگزاری ، التحبیر فی علم التعبیر ، القادری فی التعبیر ، المعتبر فی علم التعبیر