بررسی تطبیقی آیه ۲۰۷ سوره بقره از منظر آیت الله جوادی آملی و شیخ محمد مغراوی

واقعه «لیله المبیت» از رخدادهای محوری تاریخ اسلام است که فداکاری و شجاعت برجسته حضرت علی(ع) را در شب هجرت پیامبر اکرم(ص) به تصویر می کشد. امیرالمومنین(ع) در آن شب با خوابیدن در بستر پیامبر(ص)، جان آن حضرت را از خطر مشرکان حفظ کرد. آیه ۲۰۷ سوره بقره: {ومن الناس من یشری نفسه ابتغاء مرضات الله} به باور بسیاری از مفسران فریقین، در شان این واقعه نازل شده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی، به بررسی تطبیقی آرای آیت الله جوادی آملی به عنوان مفسر شیعی و شیخ محمد مغراوی به عنوان مفسر اهل سنت می پردازد. یافته ها نشان می دهد آیت الله جوادی آملی با رویکردی عرفانی فلسفی، «شراء نفس» را معامله وجودی میان انسان و خداوند دانسته و آن را ناظر به مقام فنا فی الله و وصول به «مرضات الهی» تفسیر می کند. وی با استناد به روایات متواتر فریقین، مصداق اتم آیه را امام علی(ع) معرفی کرده و این فداکاری را با رویای حضرت ابراهیم(ع) مقایسه می کند. در مقابل، مغراوی با رویکردی نص گرا و با تکیه بر ظواهر روایی، ضمن گزارش دیدگاه های مختلف مفسران، داستان «صهیب رومی» را به عنوان سبب نزول برمی گزیند. به نقد علامه طباطبائی، مغراوی در این تفسیر دچار خلط میان «بذل جان» و «بذل مال» شده است. این پژوهش نشان می دهد که تفاوت در مبانی معرفتی، به تفاوت در فهم و تفسیر یک آیه واحد می انجامد.

کلیدواژه ها:

لیله المبیت ، آیه ۲۰۷ بقره ، شراء النفس ، جوادی آملی ، محمد مغراوی ، حضرت علی(ع) ، تفسیر تطبیقی.