بررسی ساختار عاملی و اعتباریابی پرسشنامه های کیفیت زندگی کاری، سلامت روان، مشارکت شغلی و رضایت شغلی در میان کارکنان دانشگاه (مورد مطالعه: کارکنان اداری دانشگاه کاشان)

ابزارهای سنجش معتبر و پایا، پیش نیاز هرگونه پژوهش علمی در حوزه رفتار سازمانی و مدیریت منابع انسانی محسوب می شوند. با وجود کاربرد گسترده پرسشنامه های کیفیت زندگی کاری، سلامت روان، مشارکت شغلی و رضایت شغلی در پژوهش های ایرانی، ساختار عاملی و اعتبار این ابزارها در جامعه کارکنان دانشگاهی به ویژه در بافت فرهنگ سازمانی ایران به طور جامع مورد بررسی قرار نگرفته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی ساختار عاملی، روایی و پایایی پرسشنامه های کیفیت زندگی کاری (الیزور و شای، ۱۹۹۰)، سلامت عمومی (GHQ-۲۸، گلدبرگ و هیلر، ۱۹۷۹)، مشارکت شغلی (سالنوا و شائوفیلی، ۲۰۰۸) و رضایت شغلی (مینه سوتا، MSQ) در میان کارکنان اداری دانشگاه کاشان انجام شد. این پژوهش از نوع توصیفی-همبستگی با رویکرد تحلیل عاملی تاییدی است. جامعه آماری شامل کلیه کارکنان اداری دانشگاه کاشان در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ به تعداد ۲۵۰ نفر بود که با استفاده از روش نمونه گیری غیرتصادفی در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل چهار پرسشنامه استاندارد مذکور بودند. برای بررسی روایی سازه از تحلیل عاملی تاییدی با نرم افزار AMOS و برای بررسی پایایی از ضرایب آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی استفاده شد. روایی همگرا و واگرا نیز به ترتیب با استفاده از شاخص های AVE و روش فورنل-لارکر مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج تحلیل عاملی تاییدی نشان داد که ساختار چهارعاملی پرسشنامه کیفیت زندگی کاری با شاخص های برازش مطلوب (GFI=۰/۹۱، CFI=۰/۹۴، RMSEA=۰/۰۶) تایید شد. ساختار چهاربعدی پرسشنامه سلامت عمومی (GHQ-۲۸) با شاخص های (GFI=۰/۹۰، CFI=۰/۹۳، RMSEA=۰/۰۷) مورد تایید قرار گرفت. ساختار یکعاملی پرسشنامه مشارکت شغلی با شاخص های (GFI=۰/۹۲، CFI=۰/۹۵، RMSEA=۰/۰۵) و ساختار شش بعدی پرسشنامه رضایت شغلی مینه سوتا با شاخص های (GFI=۰/۸۹، CFI=۰/۹۲، RMSEA=۰/۰۶) تایید شد. ضرایب آلفای کرونباخ برای تمامی پرسشنامه ها بالاتر از ۰/۷۰ و پایایی ترکیبی برای تمامی سازه ها بالاتر از ۰/۸۰ به دست آمد که نشان دهنده پایایی مطلوب ابزارهاست. روایی همگرا با مقادیر AVE بالاتر از ۰/۵۰ برای تمامی سازه ها تایید شد و روایی واگرا نیز با روش فورنل-لارکر مورد تایید قرار گرفت. یافته های پژوهش نشان می دهد که پرسشنامه های کیفیت زندگی کاری، سلامت عمومی، مشارکت شغلی و رضایت شغلی از ساختار عاملی، روایی و پایایی مطلوبی در جامعه کارکنان اداری دانشگاه برخوردار هستند و می توان از آنها به عنوان ابزارهای معتبر و پایا در پژوهش های حوزه مدیریت منابع انسانی و رفتار سازمانی در بافت دانشگاهی ایران استفاده کرد. با این حال، اصلاحات جزئی در برخی گویه ها به منظور افزایش برازش مدل پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

اعتباریابی ، تحلیل عاملی تاییدی ، کیفیت زندگی کاری ، سلامت روان ، مشارکت شغلی ، رضایت شغلی ، کارکنان دانشگاه