پدیده فیلترهای چهره و تاثیر آن بر بازتعریف زیبایی شناسی در میان کاربران شبکه های اجتماعی

این پژوهش با رویکردی ترکیبی (تحلیل محتوای ۱۰۰ فیلتر پرکاربرد اینستاگرام، پیمایش ۳۰۰ کاربر ۱۵-۳۵ ساله و ۲۰ مصاحبه عمیق) به بررسی تاثیر فیلترهای چهره بر بازتعریف زیبایی شناسی به عنوان هنجار اجتماعی می پردازد. یافته ها نشان می دهد ۸۷% فیلترها با استانداردسازی ویژگی هایی مانند پوست روشن، چشم های درشت و بینی کوچک، الگوهای زیبایی یکسان سازی شده ای را ترویج می کنند. باتوجه به کسترش روزافزون تکنولوژی و ارتباطات و همه گیرشدن اینترنت که در سال ۲۰۲۴ با آمار ۵میلیارد و ۵۲۰میلیون کاربر در سرتاسرجهان همه نوع سنی را درگیر کرده به ویژه نوجوانان و جوانان را تاثیر بسزایی گذاشته است که از جنبه روان شناختی، ۶۵% کاربران بدون فیلتر عکس منتشر نمی کنند و ۵۴% از ظاهر طبیعی خود ناراضی هستند. تحلیل کیفی داده ها از شکل گیری «هویت دوگانه دیجیتال» و اضطراب ناشی از نمایش چهره واقعی حکایت دارد. در سطح فرهنگی، شواهد نشانگر همگرایی به سمت زیبایی هیبریدی (ترکیب ویژگی های غربی و شرقی) و تضعیف معیارهای زیبایی بومی است. این مطالعه بر ضرورت بازنگری در سیاست گذاری های رسانه ای با تاکید بر توسعه فیلترهای مبتنی بر تنوع زیبایی و ارتقای سواد بصری کاربران تاکید دارد. در نتیجه فیلترهای چهره از طریق طبیعی سازی استانداردهای غیرواقعی، هم بر سلامت روان فردی (کاهش عزت نفس، اختلال تصویر بدن) و هم بر تنوع فرهنگی تاثیر منفی گذاشته اند. پیشنهاد می شود سیاست گذاری های رسانه ای بر افزایش سواد بصری کاربران و توسعه فیلترهای مبتنی بر تنوع زیبایی متمرکز شوند.

کلیدواژه ها:

فیلتر چهره ، اینستاگرام ، شبکه اجتماعی ، زیبایی شناسی ، هویت دیجیتال