مطالعه جرم شناختی علل بازگشت مجدد مجرمان به رفتار بزهکارانه در ایران

بازگشت مجدد مجرمان به چرخه بزهکاری یکی از چالش های اساسی نظام عدالت کیفری در ایران است. نرخ بالای تکرار جرم در میان زندانیان آزادشده، بیانگر ناکارآمدی برنامه های اصلاحی و ضعف ساختارهای بازپروری است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل چندلایه علل بازگشت به جرم در میان مجرمان سابق، با رویکردی بین رشته ای و مبتنی بر نظریه های جرم شناسی انجام شده است.این پژوهش به شیوه کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام شده است. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۸ نفر از زندانیان آزادشده در سه استان ایران گردآوری گردید. مشارکت کنندگان به صورت هدفمند و با معیارهای پیشینه کیفری، سن، جنسیت و تجربه عودت به جرم انتخاب شدند. داده ها با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند.تحلیل داده ها نشان داد که عوامل فردی (مانند اعتیاد، اختلالات روانی، ضعف مهارت های زندگی)، عوامل اجتماعی و محیطی (از جمله برچسب زنی، فقر، طرد اجتماعی، بیکاری و بی خانمانی)، و عوامل نهادی (نظیر ناکارآمدی ساختارهای حمایتی، آموزش های زندان، و نبود نهادهای بازپذیر اجتماعی) در بازگشت به جرم نقش تعیین کننده دارند. همچنین، یافته ها موید آن است که بازگشت به محیط های بزهکارخیز و نبود حمایت پس از آزادی، احتمال تکرار جرم را افزایش می دهد.عودت به جرم پدیده ای چندعاملی و نظام مند است که بدون اصلاح هم زمان در سطوح فردی، اجتماعی و نهادی مهار نخواهد شد. تدوین سیاست های بازپروری پایدار، تقویت نظام های حمایتی، و اصلاح نگرش عمومی جامعه نسبت به مجرمان سابقه دار از جمله الزامات پیشگیری از تکرار جرم در ایران است.

کلیدواژه ها:

بازگشت به جرم ، بازاجتماعی سازی ، برچسب زنی ، عوامل اجتماعی و محیطی.