جستاری انتقادی درباره تطبیقantinomy کانتی بر اصطلاح جدلیه الطرفین در میرداماد

مرحوم مهدی حائری یزدی با تفسیر خاصی از اصطلاح «جدلیه الطرفین» که میرداماد آن را در بحث از مساله حدوث یا قدم عالم به کار برده است، تلاش کرده تا تطبیقی میان این اصطلاح و تعبیر Antinomy در فلسفه کانت - در بخش دیالکتیک استعلایی از کتاب نقد عقل محض- برقرار سازد. به نظر می رسد اگرچه مساله حدوث یا قدم عالم از نظر هر دو فیلسوف مورد مناقشه است، اما معنای دو اصطلاح مذکور، گستره کاربرد و سبب طرح آن و همچنین راه حل میرداماد و کانت در مواجهه با این دست مسائل، تفاوت های اساسی با یکدیگر دارند. بنابراین به نظر می رسد تطبیق این دو اصطلاح امری دشوار و غیرقابل پذیرش باشد. در این مقاله با مقایسه ای میان نگاه کانت و میرداماد به مساله حدوث و قدم عالم، ادعای تطبیق دو اصطلاح مذکور مورد بررسی و نقد قرار خواهد گرفت و در نهایت معادل های دیگری برای تعبیر آنتی نومی در فلسفه کانت پیشنهاد خواهد شد. بررسی ها نشان می دهد تعبیر «شکوک» احتمالا می تواند ترجمه مناسبی برای آنتی نومی های کانتی خواهد بود.

کلیدواژه ها:

جدل ، عقل ، حدوث ، قدم