تحلیل تطبیقی عقلانیت ابزاری در اندیشه ماکس وبر و مفهوم خودآیینی در اخلاق ایمانوئل کانت: منطق عقلانیت در نظام های انگیزشی منابع انسانی

نظام های انگیزشی در مدیریت منابع انسانی اغلب بر پیش فرض هایی درباره عقلانیت کنش انسانی استوارند که کمتر به صورت صریح مورد واکاوی فلسفی قرار می گیرند. غلبه رویکردهای ابزاری در طراحی این نظام ها، پرسش هایی بنیادین درباره نسبت میان کارایی، خودآیینی و کرامت انسانی برمی انگیزد. مسئله اصلی این مقاله بررسی منطق های عقلانی حاکم بر نظام های انگیزشی و پیامدهای اخلاقی و مدیریتی آن هاست.هدف مقاله، تحلیل تطبیقی عقلانیت ابزاری در اندیشه ماکس وبر و مفهوم خودآیینی در اخلاق ایمانوئل کانت و تبیین دلالت های این دو چارچوب برای مدیریت منابع انسانی است. پژوهش از نظر هدف بنیادی–نظری و از نظر روش تحلیلی–تفسیری با رویکرد تطبیقی است و داده ها از طریق مطالعه کتابخانه ای متون کلاسیک و ثانویه معتبر در حوزه فلسفه و مدیریت گردآوری شده اند.یافته ها نشان می دهد که عقلانیت ابزاری عمدتا در سطح نظام و ساختار سازمانی عمل می کند و معطوف به هماهنگ سازی کنش هاست، در حالی که خودآیینی کانتی در سطح فاعل کنش و توجیه هنجاری آن قرار دارد. تعمیم بی واسطه عقلانیت ابزاری به سطح کنش فردی، به تقلیل انگیزش انسانی و تضعیف خودآیینی می انجامد. مقاله استدلال می کند که خودآیینی می تواند به عنوان معیاری هنجاری برای محدودسازی مشروع عقلانیت ابزاری در طراحی نظام های انگیزشی به کار رود.نتیجه پژوهش نشان می دهد که بازاندیشی در نظام های انگیزشی مستلزم توجه به مبانی فلسفی عقلانیت و پرهیز از ابزارانگاری انسان در سازمان است.

کلیدواژه ها:

کلیدواژه ها: عقلانیت ، خودآیینی ، انگیزش ، کرامت انسانی ، مدیریت منابع انسانی