ملاصدرا و کانت: مقایسه دیدگاه ها پیرامون تجربه دینی و معرفت الهی

این مقاله به مقایسه تطبیقی دیدگاه های صدرالدین محمد شیرازی (ملاصدرا) و امانوئل کانت درباره تجربه دینی و معرفت الهی می پردازد. ملاصدرا با استناد به مبانی هستی شناختی خود نظیر اصالت وجود، حرکت جوهری نفس و علم حضوری، امکان ادراک مستقیم و شهودی خداوند را به عنوان اوج معرفت انسانی مطرح می کند. در مقابل، کانت با معرفت شناسی انتقادی خود، محدودیت های عقل نظری را برای شناخت متافیزیکی، از جمله خداوند، ترسیم کرده و هرگونه معرفت نظری به امر متعالی را ناممکن می داند. با این حال، کانت راه را برای ایمان اخلاقی به خداوند در حوزه عقل عملی باز می گذارد. این مقایسه نشان می دهد که با وجود اذعان هر دو فیلسوف به محدودیت های عقل استدلالی صرف، رویکردهای آن ها در نهایت به نتایج کاملا متفاوتی در مورد امکان و ماهیت معرفت الهی منجر می شود. این تفاوت ها، غنای مباحث فلسفه دین و فلسفه اسلامی را در مواجهه با این پرسش بنیادی آشکار می سازد و راه را برای کاوش های بعدی باز می گذارد.

کلیدواژه ها:

ملاصدرا ، کانت ، تجربه دینی ، معرفت الهی ، اصالت وجود