تحلیل تطبیقی کاربست عقل فطری در نگره تفکیک و سلفیه

سال انتشار: 1403
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 24

فایل این مقاله در 23 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_CPH-1-2_004

تاریخ نمایه سازی: 3 آبان 1405

چکیده مقاله:

در میان مکاتب اعتقادی شیعه و سنی دو جریان فکری «تفکیکی» و «سلفی» با تمایز میان عقل فطری و عقل برهانی، تنها از اعتبار عقل فطری یاد می کنند. نوشتار حاضر با روش کتابخانه ای در جمع آوری اطلاعات و روش توصیفی و تحلیلی ضمن ارائه گزارشی از دو نگره فوق، به بررسی تطبیقی و انتقادی آن ها پرداخته است.موارد زیر را می توان از یافته های این پژوهش دانست:۱. ارائه تعریف واحدی از عقل فطری، ارجاع منشا همه احکام نادرست به فقدان سلامت آلات، آمیختگی بسیاری از عقل ورزی های منقطع از وحی با مجهولات و انکار عقل متصل مدرک کلیات، از مشترکات این دو نگره است.۲. پذیرش یکسانی علم و عقل، پذیرش عقل منفصل فلاسفه و مجعول نبودن عقل مجرد نوری در روایات از سوی نگره تفکیک را می توان از نقاط تمایز این نگره با نگره سلفی بر شمرد.۳. بر هریک از دو نگره نقدهای جدی وارد است و در نهایت نمی توان دلایل موجهی بر تنافی عقل برهانی با عقل فطری و نیز با متون دینی و کلام وحیانی یافت.واژگان کلیدی: عقل، فطرت، عقل فطری، مکتب تفکیک، سلفی گری

نویسندگان

قاسم ترخان

دانشیار، گروه کلام، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، تهران، ایران.

محمدباقر پورامینی

استادیار، گروه کلام، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، تهران، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • ابراهیمی دینانی، غلامحسین (۱۳۷۹ش)، ماجرای فکر فلسفی در جهان اسلام، ...
  • ابن تیمیه، احمد بن عبدالحلیم (۱۳۷۴ق)، مجموعه تفسیر شیخ الاسلام ...
  • ابن تیمیه، احمد بن عبدالحلیم (۱۴۲۴ق)، الرد علی المنطقیین، بیروت: ...
  • ابن تیمیه، احمد بن عبدالحلیم (۱۴۲۶ق)، بیان تلبیس الجهمیه فی ...
  • ابن تیمیه، احمد بن عبدالحلیم (۱۴۱۶ق)، مجموع الفتاوی، المدینه المنوره: ...
  • ابن تیمیه، احمد بن عبدالحلیم (۱۹۹۵م)، بغیه المرتاد فی الرد ...
  • ابن تیمیه، احمد بن عبدالحلیم (۱۴۱۹)، الجواب الصحیح عمن بدل ...
  • ابن تیمیه، احمد بن عبدالحلیم (۱۹۹۶م)؛ الایمان، الاردن: المکتب الاسلامی ...
  • ابن تیمیه، احمد بن عبدالحلیم (۲۰۰۹)، درء تعارض العقل والنقل ...
  • ابن سینا (۱۴۰۴)، التعلیقات، تصحیح عبدالرحمن بدوی، قم: مرکز النشر ...
  • ابوشیخی، زبیر (۱۴۱۶ق)؛ تکامل المنهج المعرفی عند ابن تیمیه، مجله ...
  • اصفهانی، میرزا مهدی (۱۳۸۵)، ابواب الهدی، تحقیق: حسن جمشیدی، چ۱، ...
  • اصفهانی، میرزا مهدی (۱۳۶۳)؛ ابواب الهدی، به اهتمام سیدمحمدباقر نجفی ...
  • اصفهانی، میرزا مهدی (۱۳۹۵)؛ انوار الهدایه، القضاء، القدر و البداء؛ ...
  • آمدی، عبدالواحد بن محمد (۱۴۱۰ق)، غررالحکم و دررالکلم، قم: درالکتب ...
  • ترخان، قاسم (۱۴۰۰)؛ عقل شناخت (چیستی، هستی و معرفت شناسی ...
  • تفتازانی، سعدالدین (۱۴۰۹ ه‍ ق)، شرح المقاصد، مقدمه و تحقیق ...
  • حسین زاده، محمد (۱۳۹۰)، نگاهی معرفت شناختی به وحی، الهام، ...
  • حکیمی، محمدرضا (۱۳۸۷)، اجتهاد و تقلید در فلسفه، تهران: دفتر ...
  • حکیمی، محمدرضا (۱۳۸۴)، مقام عقل، قم: دلیل ما ...
  • حکیمی، محمدرضا (۱۳۸۸)، الهیات الهی و الهیات بشری، قم: دلیل ...
  • حکیمی، محمدرضا (۱۳۷۵)، مکتب تفکیک، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی ...
  • جرجانی، سید میرشریف علی بن محمد (۱۳۲۵ه‍ ق)، شرح المواقف ...
  • رازی، فخرالدین (۱۴۱۱ق)، المحصل، القاهره: مکتبه دار التراث ...
  • راغب اصفهانی، حسین بن محمد (۲۰۰۸م)، معجم المفردات القرآن الکریم، ...
  • ربانی گلپایگانی، علی (۱۴۰۲)، عقل فلسفی و عقل تفکیکی، مجموعه ...
  • ربانی گلپایگانی، علی (۱۳۹۲)، عقل و دین. قم: انتشارات رائد ...
  • سیدان، سیدجعفر (۱۳۸۱)، میزان شناخت، مشهد: طوس ...
  • شاکرین، حمیدرضا (۱۳۹۹)، «هستی شناسی و معرفت شناسی عقل در ...
  • شاکرین، حمیدرضا (۱۴۰۱)، «بررسی تطبیقی کارکرد عقل در کلام فلسفی ...
  • شریف مرتضی (علم الهدی) (۱۴۰۵ ه‍ ق)، رسائل،؛ چ۱، قم: ...
  • طباطبایی، سید محمد حسین (۱۴۱۷ه‍ ق)، المیزان فی تفسیر القرآن، ...
  • طباطبایی، محمدحسین (۱۴۲۲ق)، نهایه الحکمه، قم، نشر اسلامی ...
  • طوسی، خواجه نصیرالدین (۱۴۰۷ق). تجرید الاعتقاد، قم: مکتب الاعلام الاسلامی ...
  • عبداللهیان، محمد (۱۳۷۳)، «روش تفسیری آیه الله میرزا جواد آقا ...
  • العراقی، زین الدین(۱۴۲۶ق)، تخریج احادیث الاحیاء (المغنی عن حمل الاسفار)، ...
  • عرب صالحی، محمد و پیشوایی، فریده (۱۴۰۱)، «تحلیل و نقد ...
  • عرب صالحی، محمد و پیشوایی، فریده (۱۴۰۲)، «تحلیل و نقد ...
  • العسقلانی، ابن حجر (۱۴۲۰ق)، المطالب العالیه بزوائد المسانید الثمانیه، السعودیه ...
  • عفیفی، محمد عبدالله (۲۰۰۹م)، النظریه الخلقیه عند ابن تیمیه، مرکز ...
  • علامه حلی (۱۴۱۳ ه‍ ق)، کشف المراد فی شرح تجرید ...
  • علیدوست، ابوالقاسم (۱۳۸۱ش)، فقه و عقل، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و ...
  • فکور اصفهانی، حسین و موسویان، میناسادات (۱۴۰۲)، «مکتب تفکیک؛ تعریف، ...
  • قاضی عبدالجبار (۱۹۶۵­۱۹۶۲ م)، المغنی فی ابواب التوحید و العدل، ...
  • قدردان قراملکی، محمدحسن (۱۴۰۱)، دفتر اول مبانی: نقد مکتب تفکیک، ...
  • قزوینی، شیخ مجتبی (۱۳۸۹ ه‍ ش)، بیان الفرقان فی توحید ...
  • القوسی، مفرح بن سلیمان(۱۴۲۲ق)، المنهج السلفی، الریاض، دارالفضیله ...
  • کتانی، محمد (۱۴۲۱ق)، جدل العقل و النقل فی مناهج التفکیر ...
  • کلینی، محمد بن یعقوب (۱۳۶۲ ه‍ ش)، الکافی؛ چ۲، تهران: ...
  • کندی، یعقوب بن اسحاق (۱۳۹۸ق)، رسائل الکندی الفلسفیه (رساله حدود ...
  • مجلسی، محمد باقر (۱۴۰۳ ه‍ ق)، بحار الانوار؛ چ۲، بیروت: ...
  • مصطفی، ابراهیم و دیگران (۱۹۹۲م)، المعجم الوسیط، القاهره: دار الدعوه ...
  • مطهری، مرتضی (۱۳۷۰)، مقالات فلسفی، تهران: نشر حکمت ...
  • مطهری، مرتضی (۱۳۸۹)، آشنایی با قرآن، ج۱، تهران: صدرا ...
  • مقبول احمد، صلاح الدین (۱۴۱۶ق)، دعوه شیخ الاسلام ابن تیمیه ...
  • ملکی میانجی، محمدباقر (۱۴۱۴)، مناهج البیان فی تفسیر القرآن، تهران: ...
  • ملکی میانجی، محمدباقر (۱۴۳۵)، توحید الامامیه. تهران: وزارت فرهنگ و ...
  • ملکی میانجی، محمدباقر (۱۳۹۵)، توحید الامامیه، چ۱. قم: موسسه نشر ...
  • موسوی، سیدمحمد (۱۳۸۲)، آیین اندیشه (بررسی مبانی و دیدگاه های ...
  • میرعبداللهی، سیدباقر و پورمحمدی، علی (۱۳۸۴)، نگاهی به مکتب تفکیک ...
  • نووی، یحیی بن شرف (بی تا)، شرح صحیح مسلم، بیروت: ...
  • نمایش کامل مراجع