کاربست ادبیات فلسفی در تفسیر سوره توحید در نگره ابن سینا، صدرالمتالهین و امام خمینی (ره)

به مقیاسی که توحید، آموزه ای محوری در تعالیم مقدس اسلام است، سوره توحید نیز در نگره حکمای اسلامی محور است. در دیدگاه هستی شناخت آنان، مبحث وحدت و کثرت از مسایل اساسی است. نظر به این که وحدت با وجود مساوق است، توجیه کثرت‎ها تبیین مناسب می طلبد. آموزه های وحیانی، بر الهیات وحدت محور تاکید نموده و به آن ژرفا و تعالی بخشیده است. در میان همه آیات توحیدی، سوره توحید، باتمام اختصار، برای ژرف اندیشان، نه ظاهرگرایان، اقیانوس بیکران معارف توحیدی است. حکمای متاله با نگره وحدت گرایانه، در تک تک واژه های این سوره، معنای فلسفی و حکمی می بینند. سه حکیم درباره این سوره به طور خاص نگاره تفسیری دارند و آن چه با الهام از آموزه های توحیدی در الهیات بالمعنی الاعم پایه گذاردند، در الهیات بالمعنی الاخص به بازتطبیق سپردند. ابن سینا و صدرالمتالهین در رساله مستقل به وسع مجاری فلسفی و تامل حکمی، این سوره را تفسیر کرده اند و تفاضل و تعالی بین این دوتفسیر مشهود است. از دیگرسو امام خمینی (ره) براساس آموزه های حکمت متعالیه تفسیری ارایه می دهد که تفاضل ژرف اندیشی «متعمقان آخرالزمان» با پیشینیان مشهود است. مقایسه نکات تفسیری سه حکیم روند رو به اوج و تعالی حکمت توحیدگرا و ضرورت کاربست ادبیات فلسفی در تفسیر متون دینی را نمایان می سازد.

کلیدواژه ها:

ابن سینا ، صدرالمتالهین ، امام خمینی ، سوره توحید ، توحید شخصی وجود