موضع غزالی و دکارت در برابر شک گرایی اخلاقی

در نوشته پیش رو با تحلیل نظریه اخلاقی غزالی و دکارت، موقعیت خاص تردید فکری، که وجه ممیزه دو متفکر در تاریخ اندیشه به شمار می رود، از منظر تاثیرات آن بر معرفت و انگیزش اخلاقی بررسی شده است. ضمن تحلیل مواضع غزالی و دکارت به روش متنی­اسنادی، نقاط ضعف و قوت جاری در آراء آنان بازبینی، و نهایتا وجه تصدیق احتمالی هر یک از دو نظریه عیان گردیده است. حاصل این تامل نشان داده است که هرچند غزالی و دکارت تلاش خود را از نقطه تردید آغاز کرده اند، اما غزالی در سایه زیست اخلاقی مطلوب خود پناه گرفته و در مقابل دکارت با خوانش حداقلی از اخلاق صرفا تداوم همزیستی در موقعیت تردید را طلب کرده است. از این رو، با وجود انسجام واضح در مشرب فکری و مسلک اخلاقی دو متفکر، این نتیجه حاصل شد که: تناسب آراء غزالی و دکارت با وضع زمانه آن ها مشخص، و نقش عوامل بیرونی بر انشاء و تصدیق گزاره های اخلاقی از جانب آن ها قابل استنباط است.

کلیدواژه ها:

اخلاق موقت ، انگیزش اخلاقی ، برساخت گرایی فرهنگی ، دکارت ، غزالی ، معرفت اخلاقی