نگرشی مقایسه ای به نسبت میان عدالت و آزادی در اندیشه سیاسی اسلام و لیبرالیسم

نوشته پیش رو در پی بررسی مقایسه ای نسبت میان عدالت و آزادی از نظرگاه اسلام و لیبرالیسم است. در اندیشه سیاسی اسلام، عدالت، حضوری همه جانبه در همه ابعاد، برنامه ها، گفتار و رفتارها دارد و در هیچ مرحله ای نمی توان و نباید آن را نادیده انگاشت، آن سان که رابطه ای تعاملی و تکاملی میان عدالت و آزادی وجود دارد و هر یک به تحقق دیگر یاری می رساند، مگر آنکه آزادی، مانع تحقق عدالت شود که در این صورت، عدالت قید آزادی است. در این نگره، توحید نقش اصالی و مبنایی دارد و همه اصول عدالت سیاسی مانند توازن، تعادل، اعتدال، شایستگی، تامین حقوق شهروندان بر گرد آن سامان می یابد، اما در مکتب لیبرالیسم با حاکمیت و اصالت انسان، ابعادی مانند آزادی و تامین حقوق شهروندی بدون لحاظ دستورهای دینی مهم است و عدالت در راستای آزادی، تحلیل می شود. با توجه به این مسئله، با توجه به روش تحلیلی­مقایسه ای تلاش می شود تا ابعاد پایه ای عدالت اسلامی در هستی شناسی و انسان شناسی و اهداف، نسبت میان عدالت و آزادی، با مکتب لیبرالیسم مقایسه شود. بر اساس اندیشه سیاسی اسلام، عدالت، ارزشی عقلی و مطلق و قید آزادی است، این مهم از طریق انسان های متعالی، برای ایجاد بسترهای رشد جامعه، توزیع عادلانه امکانات و فرصت های سیاسی و ایفای حقوق شهروندان در عرصه سیاسی، اجرایی و عملیاتی می شود، اما در لیبرالیسم، عدالت امری نسبی، بر مبنای انسان سودگرا تحلیل می شود که در پی حداکثرسازی آزادی است.

کلیدواژه ها:

عدالت سیاسی ، آزادی سیاسی ، اندیشه سیاسی اسلام ، لیبرالیسم ، توحید ، انسان متعالی