بازنگری برهان حدوث: تعامل تطبیقی فلسفه و علم

برهان حدوث از جمله براهین جهان شناختی اثبات وجود خداوند محسوب می شود که در آن متکلمان با تکیه بر حدوث دفعی اما زمانی جهان و ابطال تسلسل، وجود خدا را ثابت می کنند. حدوث جهان، اصلی مابعدالطبیعی است که با درک جهان هستی حاصل می شود، علاوه بر اینکه در نظریات و یافته های عصر حاضر در علوم تجربی می توان شواهدی تجربی بر نحوه حدوث جهان و پیدایش آن ارائه داد. اما توجه نداشتن به مبانی مابعدالطبیعی علم می تواند براهین کلامی را ناکارامد سازد، زیرا مبانی مابعدالطبیعی علم نه تنها پیش نیاز علم است بلکه الهیات نیز بدون توجه به این مبانی و توجه به یافته های تجربی محض، به ضرورت امری فرامادی نخواهد رسید؛ زیرا آنچه الهیات را در اثبات عقاید یاری می رساند مبانی مابعدالطبیعی علم و روش عقلی است نه یافته های تجربی و روش تجربی. چرا که در علم، شناختی کلی از ذات طبیعت وجود ندارد و به سبب ماهیت علم، علم به ماده رو به تکامل و گسترش است. بر این اساس با توجه به مبانی مابعدالطبیعی علم، برهان حدوث به اتقان و اعتبار یقینی می رسد؛ زیرا یکی از پیامدهای عدم توجه متکلمان به برهان حدوث، ختم سلسله علت های اعدادی به واجب الوجود است در حالی که برهان وجودی ای نظیر برهان صدیقین که به حقایق وجودی عالم خارج نظر دارد، تکمیل کننده این برهان است. علاوه بر آن ازلیت عالم ماده و دوام فیض الهی از ثمرات اصلاح برهان حدوث در تعامل با مابعدالطبیعه است.

کلیدواژه ها:

علوم تجربی ، الهیات ، برهان حدوث ، مابعدالطبیعه