بازخوانی تطبیقی حرکت از دیدگاه ارسطو و ابنسینا

حرکت از مهمترین زمینههای فلسفه میباشد که تعریف، بنیان و گونههای آن همواره مورد گفتگوی فلاسفه بوده است. با کاوش در اندیشههای فلسفی این نتیجه به دست آمد که حرکت به عنوان یکی از موضوعات طبیعیات مطرح میشود. فلاسفه در برخورد با این مفهوم، به دو گروه تقسیم میشوند؛ برخی با اعتقاد به یکسان بودن مادهی بنیادین معتقد به ثبات و سکون بوده و برخی دیگر به حرکت و تغییر پیوسته، باور دارند. ارسطو و ابنسینا بر این باور هستند که همواره در جهان تغییر و حرکت وجود دارد. این دو حرکت را بیرون آمدن تدریجی از قوه به فعل دانسته و ابنسینا این بیرون آمدن را کمال نخستین برای چیزی میداند که بالقوه است. حرکت در نزد ارسطو و ابنسینا در چهار مقولهی مکان، کم، کیف و وضع رخ میدهد و در سایر مقولات راه ندارد. ارسطو و ابنسینا در تبیین حرکت مکانی، حرکت مستدیر را کاملترین حرکت معرفی مینمایند و بر این باورند که هر متحرکی نیازمند محرکی است. اگر حرکت برمبنای ذات چیزها باشد، آن حرکت طبیعی است ولی اگر حرکتی بیرون از ذات آنها باشد حرکت قسری میباشد. ارسطو و ابنسینا معتقدند که باید محرک جدا از متحرک باشد؛ زیرا در غیر این صورت آن محرک نیز نیازمند محرک دیگری خواهد بود و بنابر بطلان تسلسل علل، محرکی باید باشد که خود نامتحرک، نامتناهی، سرمدی، جاودانه، بدون حد، حی و فعال باشد که این محرک از دید دو فیلسوف محرک نخستین است.

کلیدواژه ها:

حرکت ، حرکت طبیعی ، قسری ، محرک