بازآفرینی بافت تاریخی تبریز با تاکید بر حفظ هویت کالبدی و مشارکت ساکنان

بافت تاریخی تبریز، به ویژه محدوده بازار و محله های پیرامون آن، یکی از مهم ترین میراث شهری ایران است و با ثبت بازار تاریخی تبریز در فهرست میراث جهانی یونسکو، اهمیت جهانی آن نیز تثبیت شده است. با این حال، فرسودگی کالبدی، کاهش جمعیت بومی، تغییر کاربری های مسکونی به تجاری و ناسازگاری برخی مداخلات با منطق کالبدی بافت، این میراث را در معرض تهدید قرار داده است. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و مرور اسنادی، وضعیت بافت تاریخی تبریز را بررسی می کند و نشان می دهد که بازآفرینی موفق در این بافت، به دو شرط اساسی وابسته است: نخست، حفظ هویت کالبدی شامل الگوی معابر، توده بندی، مصالح و منظر شهری؛ و دوم، مشارکت فعال ساکنان در تصمیم گیری، اجرا و بهره برداری. یافته ها حاکی از آن است که بازآفرینی های صرفا نوسازی محور، هم به فرسایش هویت می انجامد و هم با جابه جایی ساکنان بومی همراه است. در مقابل، رویکردی که بهسازی تدریجی، حفاظت از ارزش های کالبدی و توانمندسازی اجتماعی را هم زمان دنبال کند، پایدارتر است. مقاله پیشنهاد می کند که بازآفرینی بافت تاریخی تبریز بر پایه سه اصل حفاظت هدفمند، مشارکت نهادینه و تامین مالی تدریجی انجام شود و نظام پایش اجتماعی و کالبدی برای سنجش نتایج آن استقرار یابد.

کلیدواژه ها:

بازآفرینی شهری ، بافت تاریخی ، تبریز ، هویت کالبدی ، مشارکت ساکنان ، حفاظت میراث ، منظر شهری تاریخی