بازطراحی نمای شهری بافت های فرسوده با رویکرد هویت بخشی به سیمای شهری

بافت های فرسوده شهری بافت هایی هستند که بخش وسیعی از کالبد شهرهای ایران را پوشش می دهند و در کنار مشکلات کالبدی و ساخت وسازی، با زوال بصری و هویتی نیز دست به گریبان اند؛ به گونه ای که سیمای این محله ها دیگر قادر به انتقال پیوندهای تاریخی، فرهنگی و اجتماعی ساکنان خود نیست. این مقاله با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با اتکا به ادبیات پژوهشی موجود، جایگاه «نمای شهری» را به عنوان چهره مسلط کالبد شهر و حامل نخستین پیام های چشم انداز شهروندان در فرایند نوسازی بافت های فرسوده بررسی می کند. یافته ها نشان می دهد که ناکارآمدی ضوابط موجود، غلبه رویکرد صرفا کالبدی بر نوسازی، و کنارگذاشتن بخش های فرسوده و تاریخی از خدمات طراحی و ضوابط نما، به گسست هویت بصری این بافت ها دامن زده است. در مقابل، رویکرد هویت بخشی به سیمای شهری — از طریق طرح های منظر شهری محله، الگوبرداری از معماری بومی و ایرانی-اسلامی، تعیین ضوابط اختصاصی نما برای هر بافت، و مشارکت شهروندان — می تواند ضمن ارتقای کیفیت کالبدی، پیوستگی هویتی محله را در روند نوسازی تداوم بخشد. مقاله در پایان، مجموعه ای از راهبردهای طراحی نما و توصیه های اجرایی برای مدیریت شهری و شهرداری ها ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

نمای شهری ، سیمای شهری ، بافت فرسوده ، هویت بخشی ، منظر شهری ، نوسازی شهری