بررسی علل خرابی زودرس آسفالت معابر شهری و راهکارهای بهسازی مبتنی بر مدیریت نگهداری روسازی

روسازی های آسفالتی به دلیل قابلیت اجرای سریع، انعطاف پذیری سازه ای و امکان ترمیم مرحله ای، سهم عمده ای از معابر شهری را تشکیل می دهند؛ با این حال در بسیاری از شهرهای ایران، معابر پیش از پایان عمر طراحی دچار خرابی هایی مانند ترک خستگی، شیارشدگی و چاله می شوند که به آن «خرابی زودرس» گفته می شود. این مقاله با روش مروری–تحلیلی و بر پایه ادبیات فنی شامل مرور اسلامی (۱۴۰۵) و نشریه ۲۹۶ سازمان برنامه و بودجه (۱۳۹۸)، ابتدا گونه شناسی خرابی های زودرس را بر پایه استانداردهای ارزیابی وضعیت روسازی تدوین و سپس علل چهارگانه آن — خطاهای طراحی و مصالح، ضعف های اجرایی، شرایط ترافیکی و اقلیمی، و کاستی های مدیریتی — را تحلیل می کند. یافته ها نشان می دهد خرابی زودرس پدیده ای چندعاملی است و کم توجهی به زهکشی، پیرشدگی قیر، تراکم ناکافی و برش های تاسیساتی از عوامل تسریع کننده اصلی در معابر شهری است. در پایان، چارچوبی از راهکارهای بهسازی مبتنی بر مدیریت نگهداری روسازی — شامل نگهداری پیشگیرانه، ارزیابی دوره ای با شاخص هایی مانند PCI و IRI، و مدیریت دارایی با رویکرد هزینه چرخه عمر — برای شهرداری ها پیشنهاد شده است. پیام محوری مقاله آن است که انتخاب زمان مناسب مداخله و کنترل کیفیت مصالح و اجرا، اثری تعیین کننده تر از صرفا افزایش ضخامت آسفالت در افزایش عمر مفید معابر دارد (اسلامی، ۱۴۰۵؛ نشریه ۲۹۶، ۱۳۹۸).

کلیدواژه ها:

خرابی زودرس آسفالت ، روسازی آسفالتی ، معابر شهری ، نگهداری پیشگیرانه ، مدیریت روسازی