تحول جنبش های اجتماعی در ایران از منظر تاریخ مفهومی؛ مطالعه رخدادهای ۱۳۹۶، ۱۳۹۸ و ۱۴۰۱

پژوهش حاضر بامفروض گرفتن تحولات صورت پذیرفته درماهیت جنبش های اجتماعی وباتدقیق رخدادهای کلیدی سالهای۱۳۹۶،۱۳۹۸ و۱۴۰۱،براین مسئله تمرکزخواهدیافت که آیاجنبشهای اجتماعی درایران،هم راستاباتغییرات جهانی ازالگوهای کلاسیک(بارهبری متمرکز،ایدئولوژی منسجم واهداف مشخص)به سمت جنبش های نوین(باتکثر سوژه ها،فقدان ساختار وتمرکزبرنفی وضعیت موجود)،تحول یافته اند؟و اگر چنین است،این تغییرات به چه صورت بندی هایی منجرشده اند؟برای تحقق این مهم ازرویکردتاریخ مفهومی(با الهام از راینهارت کوزلک)به مثابه روش تحقیق استفاده شده است که تلاش می شودبرهمین مبناتغییرات مفهومی تعابیرکلیدی مانند«جنبش اجتماعی»رادرزمینه های تاریخی،اجتماعی وسیاسی توصیف وتحلیل شود. جنبش های اجتماعی در ایران معاصر،به ویژه در سال های اخیر،اهمیت بسزایی درفهم تحولات اجتماعی-سیاسی پیدا کرده اند،زیرا نشان دهنده تغییرات پارادایمی درکنش جمعی هستند که می توانندبرسیاست گذاری ها و ثبات اجتماعی تاثیرگذارباشند.این جنبش هاخرده روایت هایی متکثررانمایندگی می کنندکه دربستر اقتصاد سیاسی سیال و ناخرسندی های انباشته شکل گرفته اند. ویژگی هایی چون تکثر در سوژه ها، مطالبات (از اقتصادی تا فرهنگی و هویتی)، اقتصاد سیاسی (با تمرکز بر طبقات متوسط فرودست و حاشیه نشین)، فقدان رهبری و سازمان دهی متمرکز، و تاکید بر نقطه گرهی سلبی (نفی دیگری بزرگ)، نمایانگر یک تغییر پارادایمی عمیق به سمت جنبش های نوین هستند. این تحولات نه تنها ضرورت بازاندیشی در تحلیل های سنتی را برجسته می سازد، بلکه برای فهم جنبش های آینده، توجه به سیالیت، کثرت و نقش فضای مجازی را ضروری می کند، که می تواند به سیاست گذاری های فراگیرتر و درک دقیق تر از ناخرسندی های اجتماعی و سوژه های نوظهور کمک کند.

کلیدواژه ها:

جنبش های اجتماعی ، تاریخ مفهومی ، جنبش های نوین ، ایران ، اقتصاد سیاسی ، ناجنبش ، زیست جنبش