بررسی نقش شفافیت مالی و گزارشگری مالی در افزایش پاسخگویی شهرداری ها

پاسخ گویی، جوهره حکمرانی دموکراتیک است و بدون آن، قدرت می تواند به فساد، بی مسئولیتی و کاهش اعتماد عمومی منجر شود. در مدیریت شهری، پاسخ گویی دو بعد متمایز دارد: پاسخ گویی عمودی در برابر شهروندان به عنوان اصیلان قدرت، و پاسخ گویی افقی در برابر نهادهای نظارتی به عنوان نمایندگان قانونی شهروندان. با این حال، در بسیاری از شهرداری های ایران، ضعف در شفافیت مالی و گزارشگری، این دو بعد پاسخ گویی را به شدت تضعیف کرده است. شفافیت و گزارشگری مالی از یک سو امکان دسترسی شهروندان و نهادهای نظارتی به اطلاعات مالی را فراهم می کنند و از سوی دیگر، زمینه ارزیابی عملکرد، شناسایی انحرافات و تقویت مسئولیت پذیری مدیران شهری را به وجود می آورند. این پژوهش با به کارگیری رویکرد توصیفی تحلیلی و با اتکا بر تحلیل اسناد بالادستی، بررسی گزارش های مالی، مرور نظام مند ادبیات نظری و واکاوی تطبیقی تجربیات داخلی و بین المللی، به تحلیل نقش شفافیت مالی و گزارشگری مالی در افزایش پاسخ گویی شهرداری ها می پردازد. چارچوب نظری پژوهش، تلفیقی از نظریه های پاسخ گویی دموکراتیک، نظریه نمایندگی، نظریه حق دسترسی به اطلاعات و مدل های گزارشگری مالی بخش عمومی است. پرسش محوری آن است که شفافیت مالی و گزارشگری مالی از چه مسیرهایی می توانند پاسخ گویی عمودی و افقی شهرداری ها را افزایش دهند و چه موانعی بر سر استقرار نظام شفافیت و گزارشگری کارآمد وجود دارد. پژوهش حاضر با تفکیک شفافیت به سه بعد شفافیت تخصیص، شفافیت اجرا و شفافیت گزارشگری، و با معرفی مفهوم «زنجیره پاسخ گویی» به عنوان حلقه پیوند میان شفافیت، گزارشگری و پاسخ گویی، نشان می دهد که شفافیت مالی و گزارشگری کارآمد از مسیر تقویت اعتماد عمومی، کاهش فساد، افزایش تمایل به پرداخت عوارض، تقویت نظارت عمومی و ارتقای کیفیت تصمیم گیری، پاسخ گویی شهرداری ها را به طور معناداری افزایش می دهند. در این چارچوب، شفافیت مالی صرفا به معنای انتشار اطلاعات نیست، بلکه کیفیت، به موقع بودن، قابلیت فهم و امکان استفاده از اطلاعات نیز در تحقق پاسخ گویی اهمیت اساسی دارد. چکیده حاضر فاقد نتایج، پیشنهادات و فهرست منابع است.

کلیدواژه ها:

پاسخ گویی عمودی ، پاسخ گویی افقی ، شفافیت مالی ، گزارشگری مالی ، زنجیره پاسخ گویی ، حق دسترسی به اطلاعات.