تحلیل عوامل موثر بر تحقق درآمدهای پیش بینی شده در بودجه شهرداری ها

هر سال، شهرداری ها بودجه ای تدوین می کنند که در آن، منابع درآمدی پیش بینی شده و مصارف برنامه ریزی شده در کنار یکدیگر قرار می گیرند و مبنای تصمیم گیری و اقدام مدیریت شهری در طول سال مالی محسوب می شوند. در این میان، درآمدهای پیش بینی شده را می توان ستون فقرات برنامه مالی شهرداری دانست؛ زیرا بخش مهمی از برنامه های عمرانی، خدماتی، جاری و توسعه ای بر اساس میزان و زمان تحقق همین درآمدها تنظیم می شود. با این حال، در بسیاری از موارد، فاصله میان درآمدهای پیش بینی شده و درآمدهای وصول شده، به یک پدیده مزمن تبدیل می شود که پیامدهای آن در تاخیر اجرای پروژه ها، انباشت بدهی ها، ایجاد بحران های مقطعی نقدینگی، افزایش هزینه های تامین مالی و کاهش کیفیت خدمات شهری نمایان می گردد. این پژوهش با به کارگیری رویکرد توصیفی تحلیلی و با اتکا بر تحلیل اسناد بالادستی، بررسی گزارش های عملکردی، مرور نظام مند ادبیات نظری و واکاوی تطبیقی تجربیات داخلی و بین المللی، به تحلیل عوامل موثر بر عدم تحقق درآمدهای پیش بینی شده در بودجه شهرداری ها می پردازد. چارچوب نظری پژوهش، تلفیقی از نظریه های پیش بینی مالی، اقتصاد رفتاری، خطای شناختی و مدل های تحقق درآمد در بخش عمومی است. پرسش محوری آن است که چه عواملی موجب شکاف میان درآمدهای پیش بینی شده و وصول شده می شود و چگونه می توان با اصلاح فرآیند پیش بینی، تقویت نظام وصول و ارتقای ظرفیت نهادی، دقت پیش بینی و نرخ تحقق درآمدها را افزایش داد. پژوهش حاضر با تفکیک عوامل موثر به دو دسته «عوامل درون سازمانی» و «عوامل برون سازمانی» و با معرفی «سوگیری خوش بینی» به عنوان یک عامل شناختی موثر بر پیش بینی درآمدها، نشان می دهد که عدم تحقق درآمدها پدیده ای چندعلتی است و نمی توان آن را صرفا به شرایط اقتصادی یا ضعف عملکرد واحدهای درآمدی نسبت داد. در این چارچوب، بهبود نظام اطلاعاتی، استفاده از داده های تاریخی، تحلیل روندها، تقویت نظام وصول، به روزرسانی بانک اطلاعات املاک و مشاغل، افزایش شفافیت مالی، ایجاد سازوکارهای نظارت و بازخورد و کاهش سوگیری های شناختی می تواند در افزایش دقت پیش بینی و نرخ تحقق درآمدهای شهرداری موثر باشد.

کلیدواژه ها:

تحقق درآمد ، خطای پیش بینی ، سوگیری خوش بینی ، شکاف درآمدی ، اقتصاد رفتاری ، نظام وصول.